Mehmet Murat ildan

Ruins of a Triumphal Arch in the Roman Campagna, Giovanni Paolo Panini

The play passes in the 1930's Paris. In a narrow and a dirty street, a beggar has been begging money from a rich woman. After they talk for a while, the beggar discovers a secret of the woman. Beggar's Prophecy has a play within a play. The inner play has psychological significance for the characters in the outer play. There is some parallel between the two plays. This two-act play by the author Mehmet Murat ildan was first published in Ankara (in Turkish) by the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey in 2001. Play has two different versions.

OYUNUN ÖZETİ

ACT I

SCENE I

A summer month. It is dark. The sky is starry. A narrow and dirty street in Paris in the 1930s. Barrel music is heard. A beggar is sitting under the street sign “Liberation Street” and begging for money from the passers-by. The young beggar calls politely to a richly dressed lady walking by.

BEGGAR – (Putting his hat out) My graceful lady, wouldn’t you like to increase the weight of this old hat of mine with a few francs? (He shakes his hat excitedly.) Look, my hat has opened its mouth like a hungry baby bird, expecting the coins to come from you! One franc, two francs, whatever you are willing to give. . . I’ll be content with each franc you’ll give me. . .

MADAME LOUISE – (With a belittling manner) Why should I be increasing the weight of that moulded hat of yours?

BEGGAR – Believe me, this is not for myself! . .

MADAME LOUISE – (Mockingly) Who is it for, then? For me?

BEGGAR – Yes, for you; to decrease the weight of your sins! . .

MADAME LOUISE – My sins? What impudence is this?

BEGGAR – Walking does good to the fat and giving alms does good to the sinners; these both make one feel lighter. . .

MADAME LOUISE – What are these meaningless words, monsieur?

BEGGAR – The meaning of my words will be clear in a moment! . .

MADAME LOUISE – I think you have got your mind obsessed with the weight of your hat!

BEGGAR – But while my hat is getting heavier your soul will be getting as light as a feather. . . You know, after they die, souls without any sins swiftly rise into the air, towards the heaven up there, like joyful balloons; whereas heavy, sinful souls quickly sink into the hell below like lead.

MADAME LOUISE – Me, sinful?

BEGGAR – Unfortunately!

MADAME LOUISE – How come you say something like that? Just a moment monsieur, do you know me?

BEGGAR – I don't have any records of your beautiful face in my strong memory, my lady. This means that this is the first time I have seen you in this street.

MADAME LOUISE – (Nervous) So you have seen me for the first time? In that case how can you have the right of accusing someone you don’t know of being sinful? Isn’t that a shame?

BEGGAR – (Calmly.) Now, please tell me, is there anybody who is human but not sinful?

MADAME LOUISE – This priestly manner of yours drives me mad! I'm really curious to know! Are you a priest who is begging, or are you a beggar who is aspiring to be a priest?

BEGGAR – It is only that I am a beggar who asks questions. I'm repeating my question, my graceful lady; if you answer my question I’ll be happy. Is there any human being who is not sinful?

MADAME LOUISE – Why shouldn't there be, of course there is, monsieur! I can easily count myself among these people. I'm a human being and I don’t have any sins.

BEGGAR – If I were in your place, I wouldn’t be so sure, my lovely lady, for there are only two kinds of people who do not commit any sins: unborn human beings and dead human beings! Anybody remaining outside these two groups, any living human being commits sins as easily as if they were breathing; this is a routine business. Is it possible that you have no sins when even small children are sinful?

 MADAME LOUISE – I’m telling you that I don’t have any sins, why don’t you believe me? Or are you accusing me of being a liar? (The beggar shakes his head meaning “No”.) Maybe you are a sadist who enjoys soiling a clean lady! . . .

BEGGAR – I’m not a sadist, but I’m a realist, madam! I am in favour of speaking the truths.

MADAME LOUISE – I’m telling you the truth! The sun has no water, the hare has no courage, the cow has no intelligence, and I have no sins! . .

BEGGAR – Excuse me, but if you allow me I want to have a look under your shoe.

MADAME LOUISE – (Confused.) What do you mean? I do not understand anything of this abnormal wish of yours! All I can think of this nonsensical question is this: Are you curious about what size shoes I wear? Do you happen to have some such pervert habits, I wonder?

BEGGAR – No, madam! It does not really interest me what size shoes you wear, the size of your bras, the size of your corset, the measurements of your two-piece suits, or the figures showing your age. I was only curious about whether you have crushed an ant or a tiny bug today.

MADAME LOUISE – Is there anybody in this world who has not crushed an ant, monsieur?

BEGGAR – Of course there isn’t; everybody has crushed ants, including prophets.

MADAME LOUISE – Then only the birds are exempt from this. . .

BEGGAR – Even birds, when they perch on the ground, crush ants with those thin, stick-like feet of theirs! This is the gist of the matter, madam: if you sit down and eat ants not to die of hunger, this is not a sin; but if you crush them while you are going for a pleasure promenade in the park, or roaming in the streets carelessly without taking any notice of the microcosm on the ground, this is a sin! . .

MADAME LOUISE – Very well; then this means that I have no other sins but crushing ants or other small insects! Anyway, this would not be a sin to be taken too seriously, for it is impossible to avoid. Are you relieved now?

BEGGAR – Not much! Are you sure that you are not a sinner, madam?

MADAME LOUISE – (Raising her voice) Yes, I’m sure that I am not a sinful person! I have already told you this before! I have, haven’t I? How many times do I have to repeat something for you to understand, monsieur? There is a broken record on your record-player and it now hurts my ears repeating the same thing like a parrot over and over again! And how do you know that I am a “madam”? As you see, I haven’t got a ring on my finger; and I looked into the mirror a short while ago, but I didn’t see “Madam” written on my forehead!

Sahne III. 

Madam Louise: Kafama öylesine çılgınca bir fikir soktunuz ki! Delice bir fikir bu! Gidebilir miyim gerçekten? Tek başıma? Ben? Hem de ben! Hayatı boyunca Fransa'dan dışarı adımını atmamış olan, ben?

            Dilenci: Evet, siz! Hayatı boyunca Fransa'dan dışarı adımını atmamış olan siz! Neden olmasın? Önünüzde hiçbir engel yok.

            Madam Louise: Sizi bana Tanrı gönderdi, mösyö!

            Dilenci: Hiç sanmıyorum, madam! Çünkü Tanrının biz insanlarla uğraşmaktan çok daha önemli evrensel işleri olmalı! Tanrı lokal konularla ilgilenmez, en azından biz hayattayken!...

            Madam Louise: Bana öyle bir cesaret verdiniz ki!

            Dilenci: Sadece içinizde var olan cesaretin açığa çıkmasına yardımcı oldum... Olmayanı oldurmak yalnızca Tanrının işidir...

            Madam Louise: Dün o kırmızı panjurlu evden çıktığımda neredeyse utancımdan yerin dibine girmiştim; oysa şimdi kendimi Herkül gibi güçlü hissediyorum; evliliğim için, kocam için dünyanın öteki ucuna bile gidebilirim artık. Karanlık boşlukta titreyen elimden tuttunuz, bir meşale yaktınız benim için... Size hayranım! Beni batmaktan kurtardınız; olağanüstü bir insansınız.

            Dilenci: Sadece basit bir oyun yazarıyım, madam.

            Madam Louise: Oyun yazarı mı? Anlayamadım?

            Dilenci: Şövalyeyi yaratan bendim; seyisi yaratan da! "Kurnaz Şövalye" oyununun yazarı benim, madam.

            Madam Louise: Tanrım! Demek o sizin oyununuzdu... Kapıdan girerken bir görevli sizi tanıyor gibi içten bir selâm vermişti. O selâmın gizemi işte şimdi aydınlandı benim için.

            Dilenci: Normalde sakallıyımdır; fakat bu görevli sakalsız bıyıksız ve değişik saç modelli halimi de tanıyabildi!...

Madam Louise: (Mutlu) Biliyordum zaten! Biliyordum! Sizin basit bir dilenci olmadığınızı biliyordum. Sizde bir türlü çözemediğim bir asalet vardı.

            Dilenci: Değişen hiçbir şey yok, madam.

            Madam Louise: Olmaz olur mu! Siz artık bir dilenci değilsiniz benim gözümde.

            Dilenci: Ben, yine o benim, sokakta tanıştığınız o adam!

            Madam Louise: A, olur mu hiç?

            Dilenci: Ne suratım değişti, ne de karakterim.

            Madam Louise: Ama siz tanınmış bir yazarsınız! Oyunlarınız önemli bir yer edindi Fransa’nın gönlünde.

            Dilenci: Etiketleri unutmalısınız! Bir oyun yazarı, bir sinema yönetmeni, bir bakan, bir general olmak insanın toplum içinde yüzüne taktığı maskelerden biridir; maskeler hiçbir şey ifade etmezler, çünkü insan ne ise odur!

            Madam Louise: (Heyecanlı) Bir dilenci olamayacak kadar bilgiliydiniz. Benimki de ne şans doğrusu! Hayatımda konuştuğum ilk dilenci esrarengiz bir şekilde bir oyun yazarı çıkıyor; üstelik siz benim tanıştığım ilk yazarsınız.

            Dilenci: Siz de benim tanıştığım en zengin kadınsınız!

            Madam Louise: Fakat neden sokaklarda sürünüyorsunuz? Bunu anlamam mümkün değil!

            Dilenci: Sürünmüyorum, çalışıyorum! Sokaklar benim çalışma odamdır, madam. Ben eserlerimi sokaktan yaratırım, kurgularımı sokaktan alırım. Yeni oyunum için değişik karakterler arıyorum. Hiçbir yazarın hayal gücü, sokakların bize sunduğundan daha zengin olamaz.

            Madam Louise: Avını arayan bir avcı gibi karakter mi arıyorsunuz etrafta?

            Dilenci: Yazar bir çeşit atmacadır; gökyüzünde dolaşır, pençelerine alabileceği karakterleri keskin gözleriyle arar durur. Kimi kez bir hafta aç dolaşır, hiçbir karakter yakalayamaz; kimi kez de yağmur yağar gibi karakter yağar üzerine.

            Madam Louise: Karakter mi yağar?

            Dilenci: Sağanak halinde hem de! Bir günde bütün karakterleriyle tanışır; sabah şişko bir hancıyla şakalaşır, öğlene sıska bir gemiciyle şarap içer, akşam üzeri kel bir uşakla efendisi hakkında konuşur, gece yarısı kaldırımdaki şaşkaloz bir fahişenin yanına oturup onun hayat hikâyesini dinler... Bazen o karakterleri bulur, bazen de karakterler onu...

OYUN HAKKINDA

SAHNE II.

1883 yılı; Kuzey Batı Hindistan, Kathiawar yarımadası,

 Rajkot kasabası. Alacakaranlık vakti. Hava çok sıcaktır.

Uzun beyaz gömlekli Gandi on dört yaşındadır. Hint

kadınlarının giysisi sariye sarınmış karısı Kasturbay’la

kalın hasırların üzerinde oturmuş konuşmaktadırlar.

Gandi: Karşıma geçmiş ne gülüyorsun öyle? Az önce mango ağaçlarına tırmanıp yaralı meyveleri sardığıma mı gülüyorsun? (Petrol lambasını ortaya koyar.)

         Kasturbay: Hayır, kocacığım; geçen seneki düğünümüz aklıma geldi sadece; “Saptapadi” törenini düşünüyordum. El ele tutuşup kutsal ateşin etrafında yedi kez dönmemiz gerekiyordu, sense hızını alamayıp sekizinci tura başlamıştın!.. (Kahkaha atar.)

         Gandi: Hayır, sevgili karıcığım, tam tamına altı tur atmıştık, yedinciye başlamamız gerekiyordu! Okuma yazma bilmediğin gibi sayı saymasını da bilmiyorsun!..

         Kasturbay: Birbirimizin ağzına tatlı Kansar yemeği koyarken de yarısını yere düşürmüştün!.. (Neşeyle güler.)

         Gandi: Parmağını ağzıma o kadar soktun ki boğulacaktım neredeyse!.. Ah, ne garip bir düğündü öyle, Kasturbay! Sesi berbat bir kadın vardı; aman Tanrım, bir türkü tutturdu ki, ben yakınlarda bir yerde bir manda böğürüyor sandımdı! (İkisi de gülerler.)

         Kasturbay: Biliyor musun, Mohandas, benden önce seni iki kez nişanlamışlar!..

         Gandi: Evet, sonradan her iki kız da ölmüş! Kaderin bir cilvesi!..

         Kasturbay: Ve sen de bana kaldın! (Kahkaha atar.) Bundan memnun musun?

         Gandi: Elbette memnunum! Senin gibi capcanlı ve güzel bir kıza düştüğümden dolayı kendimi çok şanslı sayıyorum ve her gün Tanrı’ya yürekten şükranlarımı sunuyorum.

         Kasturbay: O elindeki nedir, Mohandas?

         Gandi: Karı koca arasındaki konularla ilgili bir broşür.

         Kasturbay: Oku bakalım şurayı ne diyor! (Örgülü siyah saçlarıyla oynar.)

         Gandi: Hayat boyunca koca, karısına sadık kalmalıdır!

         Kasturbay: İşte, kocacığım, senin görevin bu! Hadi bakalım, sen şu broşüre iyice çalış, ben de dışarıda arkadaşlarımla buluşup biraz oynayacağım, sonra da tapınağa gidip dua edeceğim.

         Gandi: Hiçbir yere gidemezsin! Senin de görevin bana sadakat göstermek ve itaat etmek!..

         Kasturbay: Sadakatimden şüphelenmen için ortada hiçbir sebep yok ki!

         Gandi: Benim iznim olmadan sokağa çıkamazsın! Burada otur ve annem Putlibay’ın sana öğrettiği el işleriyle uğraş!..

         Kasturbay: Biliyor musun, sen çok kıskançsın, Mohandas!..

         Gandi: Sen de asisin, Kasturbay; isyancısın; söz dinlemezin, dik kafalının tekisin!..

         Kasturbay: Bana mahkum muamelesi yapamazsın! Ben saf ve temiz bir kızım; istediğim yere istediğim zaman gitme hakkım var!..

         Gandi: Kasturbay! Seni inatçı keçi!..

         Kasturbay: Mohandas Gandi! Seni kıskanç öküz!..

         Gandi: Yalnızca seven insan kıskanır!..

         Kasturbay: Kıskanman için hiçbir sebep yok diyorum sana, anlamıyor musun?

         Gandi: Kıskançlık sebep aramaz, o sadece kıskanır!

         Kasturbay: Sen kızları hiç tanımıyorsun; kız dediğin kafese kapatılacak bir kuş değildir!

         Gandi: Sen benim tanıdığım ilk kızsın; kız kardeşimin olmadığını unuttun mu yoksa, Kasturbay?

         Kasturbay: Ah, dışarı çıkacak iştah bırakmadın bende! Gidip sana biberli pilav ve mercimek çorbası yapayım, baharat kokularına bulanayım; buna da bir itirazın var mı, ha?..

         Gandi: (Sevinç içerisinde) Düğünümüzde fil yoktu değil mi, Kasturbay?

         Kasturbay: Ailelerimiz o kadar zengin değiller... ama atlar vardı... güzel atlar...

         Gandi: Atlarla kadınlar arasında müthiş bir benzerlik görüyorum ben.

         Kasturbay: (Büyük bir merakla) Neymiş o?

         Gandi: Dizginlerini elden bırakmamak ve mümkün olduğunca kısa tutmak gerek her ikisinin de!..

         Kasturbay: Ah, işte bu hakarete kesinlikle katlanamam! Yemeğini kendin yap!..

         Gandi: Yemek yapmak senin işin!.. Seni hırçın at! Sahibini çifteliyorsun! Böyle mi eğittim seni?

         Kasturbay: Seni vahşi koca! Burası bir sirk değil! Çok istiyorsan, terbiye edecek başka bir at bul kendine! Ben dışarı çıkıyorum şimdi!..

         Gandi: Çıkarsan seninle artık konuşmam, haberin olsun!..

         Kasturbay: Zaten benimle konuşmuyorsun, maymunlar gibi bağırıyorsun!.. (Çıkar.)

Gandi: Ah, yüce Tanrım, bu kızlar ne biçim yaratıklardır böyle! Seversin kızarlar, sevmezsin kızarlar; kızarsın, sevmezler; sevmezsin, severler, kaçarsın kovalarlar, takip edersin, kaçarlar!.. Kelebekler gibi kızlar da bir sağa bir sola yalpalayarak uçarlar!.. Bir arkadaşıma gideyim de beni bu akşam teselli etsin; Şeyh Mehtab evindeyse ona uğrayayım bari!.. (Çıplak ayaklarına sandaletlerini giyerek çıkar.)

A play about the life of Siddartha Gautama Buddha and the philosophy of Buddhisim.

In 563 BC, Buddha's father King Suddhodana and his mother Queen Maya go to a temple to see the wise man Asita. They try to learn the meanings of supernatural things surrounding their newly born baby Siddhartha.

This two-act play by the author Mehmet Murat ildan was published in Ankara (in Turkish) by the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey in 2000.

OYUN HAKKINDA 

Preface by the Ministry of Culture

(Kültür Bakanı M. İstemihan Talay'ın Önsözü)

YEDİNCİ SAHNE

Magadha Krallığı’nın başkenti

Racagaha’da bir sokak.

            Bimbisara: (Kendi kendine) Krallığımda dolaşan bu kutsal adam kimdir? Ormanın içinden gelen bu yabancı kimdir? Güzelliğiyle, kibarlığıyla bütün kenti büyüleyen bu derviş kimdir? Onun prens Gautama olduğu söyleniyor, bu doğru mudur? Babasıyla mı tartışmış acaba? Bu seçkin dervişle tanışmalıyım! Muhafızlarım beni doğru yere getirdiler umarım. Şurada elindeki sadaka kasesiyle kapıyı çalan adam o olmalı! (Bir süre kapıları çalmasını seyreder.) Çileci!

Siddarta: Buyurun, efendim!

            Bimbisara: Beni tanıyor musun, çileci?

            Siddarta: Kıyafetinize bakılırsa, efendim, siz Magadha kralı Bimbisara olmalısınız!

            Bimbisara: Evet, ben oyum! Ama sen kimsin? Yüzünde öyle müthiş bir ifade var ki!…

            Siddarta: İsmim Siddarta, efendim!..

            Bimbisara: Kral Suddodana’nın oğlu prens Siddarta Gautama! Demek duyduklarım doğruymuş! Sevgili prens böyle dilenmemelisiniz, bu size yakışmaz; arkadaşımın oğlunu böyle görmek beni çok üzüyor!..

            Siddarta: Yaşamak için yiyecek dileniyorum, kralım!..

            Bimbisara: Ama siz bir prenssiniz! Size krallığımı vermeye hazırım. Benim yerime Magadha ülkesine kral olun!..

            Siddarta: Ben zaten bir krallığı reddettim, efendim, bir başka krallık ne işime yarar?

            Bimbisara: Fakat amacınız nedir? Saraylar dururken neden böyle yaşamak, Prens Gautama?

            Siddarta: Amacım aydınlanmak, gerçeği bulmak! O yüzden her şeye yüz çevirip yola çıktım!..

            Bimbisara:  O halde sizi yolunuzdan çeviremem!

            Siddarta: Hiçbir güç çeviremez!..

            Bimbisara: Hiç olmazsa bana bir teselli verin!

Siddarta: Şu anda size sadaka kasemden başka verebileceğim hiçbir şey yok, efendim!

Bimbisara: Bir söz verin, bu da bana yeter!..

Siddarta: Ne gibi bir söz istiyorsunuz benden?

Bimbisara: Aydınlandıktan sonra krallığıma gelin, burada vaaz verin!..

            Siddarta: Size söz veriyorum; buraya tekrar vaaz vermek için geri döneceğim! Sizi saygıyla selamlarım, Kral Bimbisara! (Kapıları çalmaya devam eder; çıkar.)

            Bimbisara: (Kendi kendine) Vicdanımı rahatlatmak için bir şeyler yapmalıyım! Kente gizlice haber salayım, herkes ona kapılarını açıp yiyecek versin!.. (Çıkar.)

William Shakespeare, the playwright and poet of the Elizabethan Period, is a great writer of plays who has influenced and inspired mankind for ages to an extent  matched by no other writer and is commonly accepted as the “greatest master” of literature. The expressions, idioms, and terms he used in each of his thirty-six plays, most of which have shaken the world’s theatres, and in his series of sonnets which are regarded as the perfect examples of their genre, have enriched the language and  his sayings have come to be used as proverbs.

Shakespeare was a master acrobat of words: his works are completely full of puns, unusual analogies, and striking personifications. Despite all these achievements and his extraordinary fame, not much is known about Shakespeare’s life; his life-story has been drowned in “conjectures” and wrapped up in legends. Unfortunately, information and documents that could have thrown light on his life have not reached the present day. For this reason, literary works to be created about Shakespeare’s life can only be produced by kneading the bits of information in hand with the power of imagination.

The play passes in the early XVIIth century England, the times of Elizabeth I. A sunday morning in London, near Saint Paul's Cathedral, Shakespeare comes accross Francis, a young man, a great admirer of Shakespeare, from Stratford upon Avon. The play contains a great many details about the English Renaissance theatre, and the problems faced by the playwrights in that period. The language and logic of Shakespeare are used throughout the play. This two-act play by the author Mehmet Murat ildan was published in Ankara (in Turkish) by the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey in 2002.

Synopsis

ACT1 - Scene I: A Sunday morning in London, near Saint Paul’s Cathedral, Shakespeare comes across Francis, a young man, a great admirer of Shakespeare, from Stratford upon Avon. Francis is looking for the Globe Theatre. He would like to be a playwright and he thinks he can get some help from his fellow countryman, William of Stratford. Since Francis has never seen Shakespeare before, Shakespeare hides his identity and plays a trick on Francis. He behaves like a man ho has never seen Shakespeare’s plays.

Scene II: In a wooded place near the Globe Theatre, two Puritans talk each other. They hate theatres, players and especially playwrights. In fact, Second Puritan is planning a bloody design, a plot against Shakespeare. For this, he has already hired a detective whose job is to enter the Globe and bring some information useful for the plot. The information is that Lord Chamberlain’s men are going to perform a play called Hamlet. According to what the detective said, there is a ghost in Hamlet and the actor playing the ghost is Shakespeare himself. Plot will take place during the rehearsals. A murderer will stab the ghost on the stage. While two Puritans talk about the plot, Francis comes and hides behind a tree. He learns about the bloody design. He decides to persuade Shakespeare to get the role of the ghost in Hamlet without informing him about the plot. He will risk his life for Shakespeare.

Scene III: The detective gets caught by John Heminges, William’s colleague. In the cellar of the Bull Inn, Shakespeare and Heminges interrogate the detective. The detective does not actually know about the plot; he only knows that he is hired by the owner of a press to steal Hamlet part by part and print it as a book. So, Shakespeare and Heminges could not discover anything about the plot

ACT2 - Scene I: Puritans learn that the detective gets caught. But the plan will not be affected. Murderer is not a man but a young and a beautiful girl, Susanna.

Scene II: In a wooded place near the Globe Theatre, Susanna is watching the theatre building from among the trees. Francis sees her and affected by her beauty, decides to talk to her. He thinks she is a theatre lover. Trusting her, Francis talks about the plot against Shakespeare…

Scene III: In a dark street, Susanna knocks on the door of the Second Puritan. She believes that he is a traitor otherwise how could Francis know about the plot? She pulls out a dagger from her waist to kill him. But the Second Puritan persuades her that he can not be the traitor; he accuses of the First Puritan, his neighbour. The Second Puritan knocks at the next door. He stabs the dagger into the First Puritan. The plan has obviously changed. Shakespeare must be killed not on the stage but on his way home at night.

Scene IV: Inside the Globe Theatre Francis sits between a few props for Hamlet. Shakespeare, Heminges and Richard Burbage enter. Francis no longer wants to be a playwright, but now he wants to be a player. Shakespeare and his friends decide to make Francis sweat a little. Since he wants to be an actor, they start doing some test on him. At the end, Francis gets the part of the ghost to show his talents in acting.

Scene V: In a narrow street in midnight, Francis follows Shakespeare secretly. He wants to be sure that master William gets to his house safe and sound. It is foggy and the fog gradually gets thicker. Francis looses Shakespeare from his sight. He sees something. The Second Puritan covers Susanna’s mouth and about to kill her. Francis thinks that the Second Puritan is holding Shakespeare! He attacks the Second Puritan. Shakespeare, hearing these voices comes. The Second Puritan strikes on Francis and jumps onto Shakespeare. He is about to stab the knife into Shakespeare. Susanna’s scream is heard and then the knife is stabbed into the Second Puritan’s back…

 Kültür Bakanı İstemihan Talay'ın Önsözü

ACT I

SCENE   I

England of Elizabeth I; early XVIIth Century. A Sunday morning. A street in London, near Saint Paul’s Cathedral. Shakespeare is examining the books in his hand.

FRANCIS – (To himself. ) It is as if that man’s heels have melted like fat licked by the sun; they say the one who travels much, knows much. . . The look in his eyes carries meaning; they show he is intelligent; and yet, anybody I ask would know where the theatre is; but since that man with thinning hair, a golden ring on his ear and a healthy construction of body happened to appear on my way, it will be best to ask him. . .

(Greeting Shakespeare.)

May the Lord’s most beautiful angels be upon you, my good sir!

SHAKESPEARE – Not upon me, but beside me, my dear fellow; as there are some fat human beings, I’m sure there are some fat angels too; you know, the food in heaven is both abundant and free ! . . If they descended upon me from the sacred skies like fat drops of hail, I wouldn’t like to be crushed under them like delicate poppies. . .

FRANCIS – Well, sir, I greeted you because I was going to ask you something! . .

SHAKESPEARE – It would be better if you didn’t, my friend. . .

FRANCIS – But, my good sir, I need to ask!

SHAKESPEARE – Then find someone else ! (He examines the books in his hand carefully.)

FRANCIS – With you standing before me, why should I ask someone else?

SHAKESPEARE – (Looks up from the books.) Because I wouldn’t want to be indebted to any of God’s subjects, my friend! . . What we call debt is a hump on our backs; it is an awkward load that crushes one; and loads are carried only by stupid animals, by camels, mules, and donkeys; the back of an intelligent person is flat ! . .

FRANCIS – What is that debt you are talking about, my sir?

SHAKESPEARE – The debt of being obliged to answer, my friend! You will give me a question, you know, and if I don’t give you an answer, I’ll be indebted to you. I don’t want to become ugly because of that abominable hump called debt; and  I can’t bear that lender’s mud sticking to my free wings! . .

FRANCIS – Don’t you worry, my good sir; in this huge city of London, the city of churches, there is no person foolish enough to be unable to answer my easy question; madmen and children included! . . If you ask why, which I think you should, then I would say that this is a question as easy as “Which is stronger, an ox or a goose?”, “Which is cooler, autumn or summer ?”, “Which is more beautiful, grief or pleasure?”

SHAKESPEARE – You say it’s a simple question, but since you yourself don’t know the answer, there must be at least one fool in this overgrown London!

FRANCIS – Don’t count me, my good sir.

SHAKESPEARE – Why not? Because you have been created out of air like the genies and the fairies?

FRANCIS – Don’t count me, because I’m a stranger here! The foggy streets of London have seen me for the first time through the holes in the soles of my shoes; the filthy prostitutes who stand on the street corners like oily beavers, the skinny, pale-faced priests of Saint Paul’s Cathedral, and the pop-eyed, nimble fish in the Thames River have never seen my loveable face before;  I’ve just entered this morning through the Moorgate, which opens onto the marshes in the north, my sir. . . I’m fresh to this place! . .

SHAKESPEARE – (To himself.) Don’t worry; you’ll soon get stale in this big city of harbours! . . (To Francis.) So another completely fresh drop has fallen into this sea of people! . .

FRANCIS – A drop that is both fresh and salty; the weather is so stifling that the stinking bandits of sweat have raided all over me! . . (He wipes his face with his clothes.)

SHAKESPEARE – London has been overtaken by non-Londoners! . . Now, to find a native of this city is as difficult as finding a three-winged tern . . . The wild waves of migration have hit the coasts of London quite hard! . . At the time of King Henry VIII, there were fifty thousand citizens living in this place; under the reign of Queen Elizabeth this number has increased to two hundred thousand! A lovely kitten has suddenly turned into a grown-up pig! . .

FRANCIS – This increase is only natural, my good sir; for a nice, appealing woman attracts those around herself. . .  

SHAKESPEARE – So does a green frog! . . London has now become almost like a gigantic frog! With its long tongue it draws curious insects from all over the world inside itself! . . (A pickpocket enters the street and brushes Francis silently. Just as the pickpocket is stealing the  money from Francis’ pocket, Shakespeare gets hold of the man with an agile move and takes back the money; the pickpocket runs away.) You see, my friend, even looting crows raid into London; the shining shillings, the shimmering rings dazzle their eyes, that’s why! . .

FRANCIS – Sir, I’m grateful to you! You have saved my copper; when I see a cunning mugger looking like a beggar in the distance, I won’t stand like a scarecrow anymore, but I’ll put my hands at the gates of my pockets as watchmen! . . (Some barking is heard; a gentleman and, behind him, a grinning man carrying his bag pass through the street.)

SHAKESPEARE – You see, even the dogs prefer this place, for all parts of London are full of masters to be fawned on . .

FRANCIS – You mean the flatterers, don’t you, my dear sir?

SHAKESPEARE – Flatterers, praisers, applauders, false idolators, exaggerators,

adulators. . . are these any different from dogs?

FRANCIS – Flatterers don’t have tails! . .

SHAKESPEARE – They do, only their tails lack hair; their tails are their long tongues, my friend; when they see their credulous masters, they happily wag their babbling tongues up and down! . . A gentleman with a clever mind, upon seeing a pestering toady, should immediately say, “Shoo!”! . . If a moneyed man had a “corny mind”, a flatterer would immediately start chasing him like a hungry hen; if that man happened to gather his wits together, he would turn to the hen and say, “Shoo! . . .”

FRANCIS – Each person comes to London for a different reason, my sir; however, the fact is that, this huge city sounds like a magic flute from afar; it attracts everyone to itself who is not hard of hearing!

SHAKESPEARE – I warn you to be careful, my good chap! A big city is a big ocean; the one who doesn’t know how to swim finds himself at its bottom! . . If you want to put your roots here, you must play the game according to the rules; you must adjust your steps to the shape of the road, or you will either trip over a stupid mound or fall into a terrible hole! . . Here is some more useful advice for you from me: If you are barefoot, don’t step on thorns; if you don’t have a stick in your hand, don’t go near a snake; if you are as light as a leaf, stay away from the storm; if you are as heavy as an elephant, don’t walk into a swamp; if you don’t have wings, don’t jump off a cliff; if you are wearing red clothes, don’t stand in front of a bull; if you don’t have a fire, don’t challenge the dark, and if your dagger is blunt, don’t resist a robber! . . Don’t hold up your shield to a single direction only; a poisoned arrow, a treacherous spear may come from any sides, don’t you ever forget this and check your right, left and all four side; with the utmost attention! Don’t be as unheeding as a lion; be as alert as a gazelle; take even the buzzing of a common fly seriously! Acting with a little suspicion does no harm to any one! . .

FRANCIS – You must not worry about me; I’m a strong man, my good sir; I’m not from around here, but I’ll adjust to this place! Just like water, I take the shape of any container I’m poured into.

PERDE I.

Sahne I.

I. Elizabeth İngiltere’si; 17. yüzyıl

başları. Bir pazar sabahı. Londra’da, Saint Paul

Katedrali yakınlarında bir sokak.

Shakespeare, elindeki kitaplara bakmaktadır.

Francis: (Kendi kendine) Şu adamın topukları güneş yalamış yağ gibi erimiş; çok gezen çok da bilirmiş... Bakışları da oldukça anlamlı; zeki biri olduğunu gösteriyor gözleri; gerçi kime sorsam bilir tiyatronun yerini; fakat madem ki şu dökük saçlı, kulağı altın halkalı, sağlam yapılı karşıma çıktı, en iyisi ona sormalı... (Shakespeare’i selâmlayarak) Tanrı’nın en dilber melekleri üzerinizde olsun, bayım!

         Shakespeare: Üzerimde değil ama yanımda olsunlar, ahbap; insanların şişmanı olduğu gibi meleklerin de şişmanı vardır mutlaka; malûm, cennette yemekler hem bol hem de bedava!... Üzerime şişko dolu taneleri gibi inerlerse şu tanrısal gökten, narin gelincikler gibi parçalanmak istemem kalıp da altlarında...

         Francis: Şey, bayım, sizi selâmladım, çünkü size bir şey soracaktım!...

         Shakespeare: Sormasan daha iyi, arkadaş...

         Francis: Ama, bayım, mutlaka sormalıyım!

         Shakespeare: Başkasını bul o zaman! (Elindeki kitaplara dikkatle bakar.)

         Francis: Siz varken karşımda, neden bir başkasını bulayım?

         Shakespeare: (Kitaptan başını kaldırır.) Çünkü ben Tanrı’nın hiçbir kuluna borçlu kalmak istemem, dostum!... Borç dediğimiz sırtımızdaki bir höyüktür; insanı ezen hantal bir yüktür; yükleri de yalnızca aklı kıt hayvanlar, develer, katırlar ve eşekler taşırlar; akıllı insanın sırtı düzdür!...

         Francis: Ne borcuymuş ki bu, efendim?

         Shakespeare: Cevap borcu, dostum! Bana bir soru vereceksin ya, ben de sana bir cevap veremezsem, borçlu kalacağım sana. Borç denen o iğrenç hörgüçle çirkinleşmek istemem; özgür kanatlarıma yapışmış alacaklı çamurunu hiç çekemem!...

         Francis: Merak etmeyin, bayım; kiliseler şehri şu koca Londra’da, bu kolay sorumu cevaplayamayacak kadar angut biri yoktur; deliler ve çocuklar da dahildir buna!... Neden derseniz, ki demelisiniz, ben de derim ki, “Öküz mü güçlüdür, kaz mı?” “Güz mü serindir, yaz mı?” “Hüzün mü güzeldir, haz mı?” gibi basit bir sorudur bu da!...

         Shakespeare: Basit diyorsun ama, sen bu sorunun yanıtını bilmediğine göre, en azından bir angut var demektir şu azman Londra’da!

         Francis: Beni saymayın, bayım.

         Shakespeare: Niçin? Cinler ve periler gibi havadan mı yaratılmışsın ki seni saymayayım?

         Francis: Beni saymayın, çünkü ben buraların yabancısıyım! Sisli Londra sokakları, ilk kez görüyorlar delik tabanlarımı; köşe başlarına yağlı kunduzlar gibi set çekmiş pasaklı fahişeler, Saint Paul Katedrali’nin soluk yüzlü sıska rahipleri, Thames ırmağının patlak gözlü kıvrak balıkları daha önce hiç görmediler şirin suratımı; kuzeydeki bataklıklara açılan Moorgate kapısından daha bu sabah içeri girdim, efendim... Buranın tazesiyim!...

         Shakespeare: (Kendi kendine..)Hiç merak etme; bayatlarsın pek yakında, bu büyük liman şehrinde!... (Francis’e) Şu insan denizine taze bir damla daha düştü demek!...

         Francis: Hem taze hem de tuzlu bir damla; hava öyle boğucu ki, pis kokulu ter haydutları bastı her yanımı!... (Elbisesiyle yüzünü siler.)

         Shakespeare: Londra’yı da Londralı olmayanlar sardı!... Artık buranın yerlisini bulmak, üç kanatlı denizkırlangıcı bulmak kadar zorlaştı... Londra kıyılarını çok fena dövüyor azgın göç dalgaları!... Kral VIII. Henry zamanı, elli bin yurttaş yaşarmış buralarda; kraliçe Elizabeth’in hükümdarlığında, iki yüz bine çıkmış bu sayı! Sevimli bir kedi eniği, yetişkin bir domuza dönüşüverdi!...

         Francis: Bu artış normaldir, bayım; çünkü hoş, havalı bir kadın, etrafındakileri kendi üzerine çeker...

         Shakespeare: Yeşil bir kurbağa da öyle!... Londra, devasa bir kurbağa âdeta; uzun diliyle, dünyanın her köşesinden çekiyor meraklı böcekleri içine!... (Sokağa bir yankesici girer ve usulca Francis’e çarpar; tam cebinden parayı aşırırken Shakespeare çevik bir hareketle adamın elini yakalar ve avcunda sıkıca tuttuğu parayı alır; yankesici koşarak kaçar.) Bak, dostum, beleşçi kargalar bile Londra’ya akın ediyorlar; parıltılı şilinler, ışıltılı yüzükler göz kamaştırıyorlar çünkü!...

         Francis: Bayım, minnettarım, size! Mangırlarımı kurtardınız; uzaktan dilenci kılıklı bir sinsi kapkaççı görünce, artık bir bostan korkuluğu gibi durmayıp önlem alacağım ceplerime!... (Bir havlama sesi duyulur; bir centilmen ve arkasında onun çantasını taşıyan yılışık bir adam geçer sokaktan)

         Shakespeare: Görüyorsun ya, köpeklerin de tercihi burası; çünkü yaltaklanacak efendi doludur Londra’nın her yanı...

         Francis: Dalkavukları kastediyorsunuz değil mi, bayım?

         Shakespeare: Dalkavukları, yağcıları, şakşakçıları, alkışçıları, pohpohçuları, yaltakçıları... bunların köpekten bir farkları var mı?

         Francis: Kuyrukları yoktur dalkavukların!...

         Shakespeare: Vardır ama tüysüzdür; onların kuyrukları uzun dilleridir, dostum; safdil efendilerini görünce, geveze dillerini bir aşağı bir yukarı sallarlar keyiflice!... Kafası çalışan bir beyefendi, askıntı bir dalkavuk görünce hiç düşünmeden “Hoşt” demeli!.. Paralı bir adam “Darı-kafalı” ise, dalkavuk da aç bir tavuk gibi onun peşine düşer; adamın aklı kazara başına gelirse, tavuğa dönüp “Kışkış” eder...

         Francis: Herkesin Londra’ya geliş sebebi farklı, bayım; fakat gerçek olan şu ki, uzaktan büyülü bir flüt sesi çıkarır şu koca şehir; kulağı sağır olmayan herkesi kendine çekiverir!

         Shakespeare: Aman dikkatli ol, ahbap! Büyük şehir büyük denizdir; yüzmesini bilmeyen dibe gidiverir!... Burada tutunmak istiyorsan, oyunu kuralına göre oyna; atacağın adımları yolun biçimine göre ayarla; yoksa ya aptal bir tümseğe takılıp tökezlersin, ya da düşüverirsin korkunç bir çukura!... İşte benden sana birkaç faydalı tavsiye daha: Ayağın çıplaksa dikene basma; elinde sopa yoksa yılana yaklaşma; yaprak gibi hafifsen fırtınadan uzak dur; fil gibi ağırsan bataklığa girme; kanadın yoksa uçurumdan atlama; elbisen kırmızı ise boğanın önüne dikilme; ateşin yoksa karanlığa, hançerin körse hırsıza meydan okuma!... Kalkanını tek bir yöne doğrultma; zehirli bir ok, kalleş bir mızrak her yönden gelebilir, unutma; sağını solunu, her yanını pürdikkat kolla! Aslan gibi umursamaz olma; ceylan gibi her sese kulak ver; bir sineğin çıkardığı vızıltıyı bile ciddiye al! Biraz paranoyak davranmak, zarar vermez insana!...

         Francis: Benim için kaygılanmayın; ben güçlü bir adamım, bayım; buralardan değilim ama, buraya da uyum sağlarım! Tıpkı su gibi, hangi kabın içine girsem onun şeklini alırım...

Kemal dislikes all kind of negative effects of modern civilisation; he decides to be an archaeologist and goes to a tranquil rural area. Overthere, he undergoes a metaphysical experience. In the play, science is considered as a gift from God to Man  and as a magical lamp like the one Aladdin has. This two-act play by the author Mehmet Murat ildan was published in Ankara (in Turkish) by the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey in 2000.

OYUNUN KONUSU

 PERDE I 

Sahne II.

İki gün sonra. Bir cenaze töreni.

Mezarın üzeri henüz yeni örtülmüştür.

Birkaç kişi mezarın başında matem

elbiseleriyle sessizce gözyaşı dökmektedirler. Bahar ve Kemal biraz ötede konuşmaktadırlar.

Kemal: O gece konuştuklarımızı hatırlıyor musun?

          Bahar: Unutmam mümkün değil ki! Her cümlesi, konuşmandaki vurgulara kadar aklımda: “Ben kadere inanırım, Bahar hanım. Dünyayı küçülten kaderdir,” demiştin. Bunu söylerken de çok ciddiydin.

            Kemal: Öyleydim...

         Bahar: Oysa ben seni bir daha görebileceğimi hiç sanmıyordum, Kemal; bir yıldız gibi çabucak kayıp gitmiştin gözlerimin önünden; hızlı bir sincap gibi ormanda aniden görünüp birden ortadan kaybolmuştun. Halbuki şimdi sislerin içinden çıkan silindir şapkalı bir sihirbaz misali tam karşımdasın.

         Kemal: Bu acı olay olmasaydı şimdi çok uzaklarda olacaktım... Biraz önce cevabını bilmediğim sorular sormuştun bana. Şimdi de benim aklıma bu türden bir soru geliyor. (Söylemeye çekinir bir hali vardır.) Acaba, diye düşünüyorum, kader biz buluşalım diye mi Ahmet’i öldürdü? Ne korkunç bir soru değil mi?

         Bahar: Evet, korkunç bir soru.

         Kemal: Fakat olağanüstü bir biçimde yeniden buluşmamızın özel bir anlamı olmalı! Bu olay laf olsun diye olmuş olamaz...

            Bahar: Daha açık konuşabilir misin?

         Kemal: Ben bu trajedinin, bu yürekler acısı ölüm olayının içerisinde bizim için bazı gizli mesajların bulunduğunu düşünüyorum. Sanki bir güç, bir binayı yıkarken bir diğerinin de temelini atıyor gibi; sanki bir gül, dalından koparılırken bir gonca da açmaya başlıyor gibi...

         Bahar: Bilemiyorum, Kemal. Bugün çok yorgunum. Sağlıklı düşünemiyorum.

         Kemal: Gerçekten de çok bitkin görünüyorsun.

         Bahar: Hasta değilim ama yumruğumu bile sıkamıyorum... Fırtınaya karşı uçmak isteyen bir serçeden hiç farkım yok! Senin aklına gelen o şeyler benim de gelmiyor değil. Dediğin gibi, tekrar bir araya gelişimizin alışılmadık bir şekilde ortaya çıkması bana da çok gizemli geliyor.

         Kemal: Bu gizemi birlikte çözebiliriz...

         Bahar: Bugün çok kederliyim, Kemal. Büyük bir dostumu yitirdim.

         Kemal: Öyle bir dost herkese nasip olmazdı... Onun değerli hatıraları, hafızamızdaki müzenin en değerli parçaları olacak...

         Bahar: Elimizde kalan tek şey bu hatıralar...

         Kemal: Ve bir de yeni filizlenmeye başlayan bir dostluk ve belki onun da ötesi...

         Bahar: Ve belki onun da ötesi!... Acımasız bir mağaranın içerisinde yolumu kaybetmiş gibiyim, Kemal; fakat itiraf etmeliyim ki, bu karanlıkta seni görmek bir meşale görmek gibi geldi bana.

         Kemal: İkimiz de aynı anda bir meşale gördük!

         Bahar: Acıyı ve sevinci bir arada yaşıyorum. Bu hiç de alışmadığım, son derece karmaşık, çok tuhaf bir duygu! Yüzde patlayan bir tokadın ardından dudaktan öpülmek gibi bir şey sanki! Ruhumun yarısı kederin işkencesiyle acı içinde kıvranıyor, öteki yarısında ise âdeta bir bayram neşesi var... Bugün sadece kederi hissetmek istiyorum ruhumda, fakat mutluluğu da içimden atamıyorum! Daha da ilginci, en iyi arkadaşımın cenaze töreninde yüreğimde bir parça sevinç duymaktan rahatsız olmuyorum. Bir gözümden hüzün, ötekinden de sevinç yaşları akıyor...

         Kemal: Benim yüreğimde de ağır bir üzüntü ve coşkun bir sevinç yan yana duruyorlar. Bir elimde buz ötekinde ise bir kor var âdeta! O halde tekrar buluşmak için söz verelim birbirimize! Ne dersin?

                Bahar: Çok sevinirim. Ama hemen değil, biraz zaman geçsin; kederin kanı pıhtılaşsın, üzüntünün sesi kesilsin...

         Kemal: Elbette! Birkaç gün dinlen; kendine gel.

         Bahar: Evet, toparlanmaya ihtiyacım var. Sonra yine o küçük barda buluşur, daha salim bir kafayla düşünürüz.

         Kemal: Haydi, sen Ahmet’in eşinin yanına git şimdi. Ben de cenaze masraflarıyla ilgili işleri çözeyim. Tanrı seni korusun, sevgili Bahar.

         Bahar: Yeniden buluşuncaya dek, Tanrıya emanet ol. Bil ki, kederden soğumuş yüreğimi ısıtan tek kaynak senin varlığın.

         Kemal: Hoşça kal, Bahar. (Çıkarlar.) 

A Theater Play About the Life of Jesus Christ 

Summary 

The play starts in the times of Caesar Augustus in Bethlehem of Judea with a conversation between Saint Joseph (husband of Mary) and his neighbour about the miracle of the Holy Spirit.

In Act I, Scene II., King Herod, Roman client-king of Judea, in his palace in Jerusalem, is alarmed at the prospect of the new-born king usurping his rule. He talks with a soothsayer about the risks that this birth will bring to his kingdom. Joseph led his family to safety in Egypt to escape from Herod, as depicted by Lorenzo Monaco

In Scene III., after Saint Joseph fled to Egypt with his wife and Jesus, in a narrow street in the city, he comes across a Jewish Rabbi and talks with him about the education of young Jesus.

In Scene IV., in the city of Gamala, which was the capital of the Jewish Golan from 87 BCE to 68 CE, two men talk about the Roman governer Publius Sulpicius Quirinius's census on Jews and about the heavy Roman taxes. At the end of the conversation, they conclude that only a rebellion, an open revolt against the Roman rule can be a solution.

In Scene V., we are in the times of Tiberius Caesar Augustus. Near the Jordan River, John the Baptist disccusses with a Roman soldier about baptizing people in the river and about his preaching.

In Scene VI., Jesus was led into the desert by God where he fasted for forty days and forty nights. During this time, the devil appears to him and an interesting conversation begins. Devil tempts Jesus to demonstrate his supernatural powers as proof of being the Son of God, although each temptation is refused by Jesus with a quote of scripture from the Book of Deuteronomy.

In Scene VII., Jesus meets two fishermen, Simon and Andrew near the Lake of Gennesaret in the region of Galilee. They become the first two apostles of Jesus.

In Scene VIII., Jesus, in front of a synagogue, talks with his Apostles about prayer, alms and fast.

In Scene IX., in a small village near the Lake Tiberias (Sea of Galilee) two old farmers talk about Jesus.

In Scene X., there exits a man who possessed by demons at Gerasenes, who the people had tried to chain up but had escaped, and lived in caves, and roamed the hills. He comes across Jesus. He drives demons out of the man.

In Scene XI., in a green place, Jesus and Twelve Apostles have come together. Jesus gives some advises to his disciples.

In Scene XII., Jesus visits his childhood home Nazareth, but he is not welcomed over there.

In Scene XIII., in a Synagogue, Jesus, a Rabbi and two people from Nazareth sit together. They discuss about the day of vengeance mentioned in the Book of Isaiah with Jesus.

In Act II, Scene I., in a green place in Galilee, Apostles sit together around a fire in the evening. Jesus talks with Andrew about John the Baptist and Herod Antipas who jailed him. After a while they learn that John is beheaded.

In Scene II., Jesus is in Samaria. Mount Gerizim can be seen in the far. He talks with a pilgrim at Jacob's Well. He then encounters with the woman of Sychar (Shechem), in which He declares Himself to be the Messiah.

In Scene III., Jesus is in Bethany. He is in front of a cave, Lazarus' tomb, with Martha, the sister of Lazarus and Mary. Jesus raises Lazarus from the dead.

In Scene IV., Jesus is in Gethsemane garden which is located at the foot of the Mount of Olives. He speaks with a child.

In Scene V., Jesus together with Saint Peter is in Jerusalem, in front of the Herod's Temple. He talks with the steward of the temple. Jesus chased some money-lenders and merchants from The Temple grounds, accusing them of desecrating a sacred place with secular ways.

In Scene VI., Jesus is back again in Gethsemane garden. His apostles, the sons of Zebedee, John and James talk about Saint Peter and about who is going to sit next to Jesus in the kingdom of God.  

SAHNE VII.

Petrus: Adın nedir senin, gezgin?

İsa: Adım, İsa’dır; Nâsıralı İsa! Ya seninki nedir balıkçı kardeş?

Petrus: Petrus; Beytsaydalı Petrus!... “Komşunu sevecek” ve düşmanından nefret edeceksin denmiştir bize; sense kalleş bir Romalıya selâm verdin az önce!... Bu yaptığın yanlıştı!...

İsa: Bu yaptığım doğruydu, kardeşim Petrus!...

Petrus: Ama neden?

 İsa: Çünkü herkes bir selâmı hak eder!...

Petrus: Putperestlerde mi?

İsa: Putperestler yalnızca kendi kardeşlerini selâmlıyorlar. Biz de aynısını yaparsak onlardan bir farkımız kalır mı? Bir önemi var mıdır yalnızca bizi sevenleri sevmenin? Meziyet, başkasının yapmadığını yapmaktadır; seni sevmeyeni sevmek, senin kötülüğünü isteyenin iyiliğini istemek, işte ben size derim ki, gerçek meziyet budur! Üstelik eğer selâm verdiğin adam buna lâyık değilse, o selâm geri dönecektir size!...

Andreas: Fakat Romalılar kötü insanlardır! “Kötülere karşı  kötü ol” denilmedi mi bize?

İsa: Adın nedir, balıkçı kardeş?

Andreas: Adım Andreas, Beytsaydalı Andreas! Petrus’un kardeşiyim ben!...

İsa: “Göze göz, dişe diş!” denildiğini işittiniz. Böyle yaparsak, sonunda kimsede ne göz kalır ne de diş!... Kötüyü değiştirmek mi istiyoruz, yoksa cezalandırmak mı, Andreas? Bize yumruk atana biz de yumruk atarsak onu cezalandırmış oluruz, ama marifet onu değiştirmektedir!

Andreas: Zalimi değiştirmenin yolu yoktur!...

İsa: Yol var, kardeşim, ama onu bilen yok!... Size tokat atılınca karşılık vermeyin ve ona öteki yanağınızı da çevirin; böylece size tokat atanın içinde hassas bir şeylere dokunacaksınız, onu derinden sarsacak ve nihayetinde onu değiştireceksiniz! İşte size söylüyorum, gerçek marifet budur; yol budur! Eğer biri seninle mahkemeye gidip senin gömleğini almak isterse, ona abanı da bırak!  Ve kim seni bir mil gitmeğe zorlarsa, onunla iki mil git!... Senden dileyene ver, senden ödünç isteyenden yüz çevirme!...

Petrus: Kimsin sen?

İsa: Gördüğün kişiyim!

Petrus: Gördüğüm kişi bir çobana benziyor; fakat bir çoban bu söylediklerini söyleyemez! Sende çok yüksek bir şeyler var! Kimsin sen? Şeriatı ya da peygamberleri yıkmaya mı geldin?

İsa: Ben yıkmaya değil, tamamlamaya geldim! Doğrusu size derim, gök ve yer geçip gitmeden, her şey vaki oluncaya kadar, şeriattan en küçük bir harf veya bir nokta bile yok olmayacaktır!...

Andreas: Kimden vahiy aldın?

İsa: Tanrı’dan!

Andreas: Musa’nınki gibi gök gürleyip çalılar yandı mı, vahiy alırken? Eyyub’unki gibi fırtınalar çıktı mı?

İsa: Tanrı benim nefsimdedir, kardeşim; onun sesi bana kalbimden gelir, dışardan değil!

Andreas: Böyle söylersek Tanrı kızar ve bizi cezalandırmaz mı?

İsa: Tanrı, canı istediği zaman bizi öldüren, canı istediği zaman lânetleyen, canı istediği zaman kurtaran bir Tanrı değildir; göklerdeki Tanrı bizim babamızdır; o bir baba gibi şefkatlidir!...

Petrus: Çok güzel konuşuyorsun, şiirli bir ifade tarzın var! Kimsin sen?

İsa: Ben bir insancıyım!

Andreas: İnsancı da nedir?

İsa: Balıkçı balık avlar, insancı da insan, Andreas! Benimle birlikte gelin; sizleri de insan avcısı yapayım!

Petrus: Gelebilir miyiz sahiden de?

İsa: Elbette! Fakat şunu unutmayın: Benim yüzümden insanlar size sitem edecekler, eziyet edecekler ve size karşı yalan yere her türlü fenalığı söyleyecekler! Bunlar olunca sakın ola ki üzülmeyin, tersine sevinin, neşelenin!... Böyle şeyler olduğunda ne mutlu size!...

Andreas: Eziyet görünce sevinirsek, hakaret edilince gülümsersek bize deli demezler mi?

İsa: Varsın desinler! Çünkü eski peygamberler ve onların sadık izdeşçileri de böyle zorlu yollardan geçtiler!... Bunlar olunca sevinin, çünkü göklerde karşılığınız büyüktür!...

Petrus: Başımıza geleceklere metanetle katlanırız, eğer işiteceksek her gün böyle güzel sözler!

İsa: Doğrusu size derim ki, yürüdüğümüz yolları bunlardan bile güzel mesellerle döşeyeceğiz! Takip edin beni! Bütün Galile’de dolaşacağız!... İnsanlara, “Tövbe edin, çünkü Göklerin Saltanatı yakındır,” diyeceğiz… Haberlerimiz bütün Suriye’ye yayılacak; Galile’den, Dekapolis’ten, Kudüs’ten, Yahudiye’den ve Erden ötesinden kalabalıklar gelecek ardımızdan…

Petrus: Sevgili İsa, peşinden geliyoruz şimdi; terk etse bile gölgen seni, ardına baktığında mutlaka göreceksin bizi!...

Andreas: Balık avlamaktan usanmıştık zaten, Petrus, ve balıklar da bizden usanmışlardır eminim!... (Gülerler.)

Petrus: Öyleyse şimdi de insan avcısı olmayı öğrenelim!...

İsa: Yürüyelim, kardeşler ve yollarda rastladıklarımıza Göklerin Saltanatını müjdeleyelim!... (Çıkarlar.)

It takes place in the early 17th century England. In the year 1625, a pretty woman, a wife of an alchemist, confesses to a priest that she is in love with him. But after the priest watches Shakespeare's unknown and newly discovered play, "A Midsummer Night's Nightmare," events take a different path. Alchemist's Wife has a play witnin play. The inner play has psychological significance for the characters in the outer play.

OYUN HAKKINDA 

BİRİNCİ PERDE

Birinci Sahne

1625 yılı; Londra. Bir kilisenin

günah çıkartma odası. Rahip Cornelius,

Emily Hesketh'in itiraflarını dinlemek

üzere odaya girer. Geride, çarmıha gerilmiş

İsa heykelinin etrafında mumlar yanmaktadır.

Dışarıda gök gürler; şiddetli yağmur sesleri gelir.

Emily – İyi günler, peder!

Cornelius – İyi günler, bayan! Hafızam beni yanıltmıyorsa buraya üçüncü gelişiniz, ancak halen hiçbir itirafta bulunmadınız! Yine kendinizi hazır hissetmediğinizi söyleyip çekip gitmeyeceksiniz değil mi?

Emily – Geçen hafta geldiğimde, peder, adımın Emily Hesketh olduğunu söylemiştim size: Bayan Emily Hesketh! Bana ismimle hitap edebilirsiniz!..

Cornelius – Tanrı'nın evinde isimler önemli değildir; bu odaya girenlerin isimleri hiçbir önem taşımaz!..

Emily – Peki önemli olan nedir?

Cornelius – Önemli olan ifşa etmektir; gizli bir şeyi ortaya dökmek, ilan etmektir!.. Tanrı'nın oğlu havarilerine şunu söylemişti: "Günah, günahı yüklediklerinizin üstünde, günahtan sakındıklarınızın dışında kalır." Burada bulunmanız, alçakgönüllülükle, pişmanlık duyguları içerisinde günahınızı tam olarak bana anlatmanızı gerektirmektedir. Bu odaya neden girdiğinizi hatırlayın lütfen!..

Emily – Ben bir günahkar değilim, peder!

Cornelius – O halde burada işiniz nedir?

Emily – Burada olmak beni mutlu ediyor; çünkü size ancak böyle yaklaşabiliyorum!..

Cornelius – Bana yaklaşmak mı? Sizi anlayamıyorum, bayan! Buraya Tanrı'ya yaklaşmak için gelinir!..

Emily – Size önemli bir soru sormak istiyorum, peder; cevaplarsanız sevinirim: Sevmek günah mıdır?

Cornelius – Bu neyi sevdiğinize bağlı. Şeytanı sevmek, mesela, bir günahtır, hem de çok büyük bir günah!..

Emily – Ya Tanrı'nın sevgili bir kulunu, bir rahibi sevmek? Bu bir günah mıdır?

Cornelius – Elbette değildir; neden olsun ki? İnsanın insanı sevmesi, kardeşlik duygularıyla ona karşı güzel hisler beslemesi Tanrı'nın da, Tanrı'nın oğlunun da fevkalade istediği bir şeydir.

Emily – Kendimi şu anda hazır hissediyorum, peder. Sizinle çok açık konuşacağım, başka türlü konuşmasını da bilmem zaten. Ben size kardeşlik duyguları beslemiyorum; sizi bir erkek olarak seviyorum! Sizi inanılmaz yakışıklı ve dayanılmaz çekici buluyorum!..

Cornelius – Gözlerinizi bana doğru çevirdiğinizde, üzerimdeki siyah elbiseyi ve boynumdaki gümüş haçı görmelisiniz; ben bir rahibim, bir Tanrı adamıyım; görünmeyen alemlerin, metafizik dünyanın sadık bir hizmetkarıyım; bana bakınca bir erkek görmeniz yanlış!..

Emily – Peki siz bu tahta parmaklıklar arasından bana kaçamak bakışlar fırlattığınızda ne görüyorsunuz, peder? Güzel bir kadın görmüyor musunuz?

Cornelius – Ben orada bir karşı cins değil, Tanrı'dan af dilemek için günahlarını anlatmağa gelmiş bir Tanrı evladı görüyorum!..

Emily – Size inanmıyorum! Güzel bir kadın karşısında böyle kayıtsız olabileceğinize hiç inanmıyorum!.. (Parmaklığa yaklaşır.) Karşıda yanan mumların loş ışıkları, yüzümü az da olsa aydınlatıyorlar; söyleyin, peder, gözlerimin maviliğine bakınca hiçbir coşku duymuyor musunuz?

Cornelius – Buradan hemen gitmelisiniz, bayan, çünkü size yardımcı olamam!..

Emily – Oysa ben size yardımcı olabilirim! Her Pazar vaazlarınızı dinliyorum, peder; siz burada mutlu değilsiniz!..

Cornelius – Nereden çıkarıyorsunuz bunu? Vaaz ciddi bir iştir; etrafa gülücükler dağıtarak vaaz vermemi beklemiyorsunuz değil mi?

Emily – Gelin rollerimizi değişelim, peder; ben peder olayım siz de günahkar; itirafınızı dinlemek istiyorum çünkü!..

Cornelius – Ne itirafı?

Emily – Burada mutsuz olduğunuzu, ıstırap çektiğinizi duymak istiyorum sizden! Bir müzisyen, bir balıkçı ya da bir tüccar olsaydınız ve benim gibi güzel bir karınız olsaydı şimdi, daha mutlu hissetmez miydiniz kendinizi?

Cornelius – Gidin buradan artık lütfen!

Emily – Gidemem, çünkü kadının yeri, âşık olduğu erkeğin yanıdır!.. Üstelik ben sizin de bana âşık olmanızı istiyorum; içimde bu umudu taşıyorum!..

Cornelius – Sizin bahsettiğiniz türden bir aşk, bir rahip için kara vebadan farksızdır, onu öldürür!..

Emily – Aşk, içinizdeki rahibi öldürür, ama içinizdeki erkeği de Herkül gibi sağlıklı ve güçlü kılar.

Cornelius – Söyleyin, bayan, gerçek niyetiniz nedir? Beni aforoz ettirmek mi?

Emily – Niyetim size bir kadının bir erkeğe verebileceği mutluluğu tattırmak!..

Cornelius – O tür bir mutluluk beni lanetler!..

Emily – İnsan kendisini böyle bir kafese kapatırsa, kendi kendisini inkar eder ve kendi kendisi olmaktan kaçarsa, işte asıl o zaman lanetlenmiş demektir!.. Duyguları bastırmak mutsuzluk getirir!

Cornelius – Hiçbir şeyi bastırdığım yok; her şeyi içimden geldiği gibi yapıyorum! Burada mutluyum!..

Emily – Bana bakıyorsunuz; benim ne kadar güzel bir yaratık olduğumu düşünüyorsunuz ve hatta bana dokunmak, bana sarılmak istiyorsunuz, ama aynı zamanda da bir heykel gibi kaskatı duruyorsunuz karşımda! Duygularınız baskı altında eziliyor; onları ruhunuzun derinlerine bastırıyorsunuz!.. Ama insan ruhu da deriden yapılma bir tulum gibidir; reddettiğiniz duyguları daha ne kadar tıkıştıracaksınız oraya? Zorlamayın, peder, çünkü tulum her an patlayabilir!..

Cornelius – Tanrı onun yırtılmasını önler! İskoç gaydalarının tulumları gibi, tulum şişer ama patlamaz!..

Emily – Bunu bir itiraf sayabiliriz! Demek ruhunuzdaki böyle bir tulumun varlığını inkar etmiyorsunuz!..

Cornelius – Rahipler de insandır! Bazı arzularımızın çöpe atılması gerektiğini bizler çok iyi biliriz!..

Emily – Fakat ruhunuzu sıkan, sizi mutsuz kılan da işte her geçen gün büyüyen bu çöplüktür zaten! Sıcak duygular ve doğal arzular, bunlar bir maymun gibi hoplayıp zıplamalı, özgürce sağa sola koşmalı, daldan dala atlamalı; siz onun ellerini ayaklarını bağlıyorsunuz, yere yatırıyorsunuz! İçinizdeki maymunun gözleri yaşlarla dolmuş! İçiniz huzurlu değilken, Tanrı'ya uzanan merdivenden de yukarı çıkamazsınız, tökezlersiniz!..

Cornelius – Ne yapmamı öneriyorsunuz?

It takes place in the 19th century England. A famous and wealthy aristocratic novelist Gregory Morgan, living in a small village in Dedham, Essex, decides to write a crime novel. His pretty wife Elizabeth persuades him that no fiction can ever be suprior to reality. She offers her husband to meet a real murderer so that he can deeply examine and understand the true nature of murderers.

SUMMARY

A play about Ephesos, an antique city on the Aegean coast of Turkey which was once the capital city of the Roman province of Asia; throughout the play, the philosophy of Heraklitus that everything changes and everything flows was emphasised. The city's most importatnt events between 1000 BC and 70 AD is also given.

OYUN HAKKINDA

Efes antik kentinin Kral Kodros'un oğlu Androklos tarafından kurulması sahnesiyle başlar ve Aziz Paulus'un kenti terk ettiği zamanlara dek sürer. M.Ö. 1000 yılları ile M.S. 70 yılları arasında kalan bu dönemde kent hayatındaki önemli olaylar ele alınmıştır.

Oyun, Efes antik kentinin bir hikayesi olmakla beraber, esas vurgu bu kentte doğup yaşamış ve ölmüş olan filozof Herakleitos'un şu felsefesi üzerine yapılmaktadır: Panta Rhei, her şey akar; her şey hareket etmektedir; her şey her an değişir ve hiçbir şey kalıcı değildir.  

BİRİNCİ PERDE

Birinci Sahne

M.Ö. V. yüzyıl; Efes’te küçük bir açık hava

tiyatrosunda bir oyun başlamak üzeredir.

Birinci ve İkinci Tarihçiler sahnenin en

önünde oyunun başlamasını heyecanla

beklemektedirler. Dekorlar son derece basittir.

İkinci Tarihçi – Ortak tarih kitabımızı yazmak için akşama buluşacak mıyız, sevgili meslektaşım?

Birinci Tarihçi – Ayrılıp tekrar buluşmamıza gerek yok ki! Tiyatrodan çıkınca birlikte gideriz bizim eve!..

İkinci Tarihçi – Evinde yeterince şarap var mı?

Birinci Tarihçi – Benim evimde hiç yeterince şarap olmaz; şaraplarım her zaman yeterli miktardan kat be kat fazla olur!.. (Güler.)

         İkinci Tarihçi – Yaşa, dostum!..

         Birinci Tarihçi – Şşşt! Sessiz olalım, biri geliyor, oyunu takdim edecek herhalde!..

Takdimci: Hepiniz hoş geldiniz! Ege’nin sakin bir koyunda gece vakti başlıyor hikayemiz. Gördüğünüz gibi, sahilde oturmaktadır iki kişi. Dolunay ise geride, ışıldamaktadır karanlık suların yüzeyinde. Son derece yumuşaktır dalga sesleri. Gökyüzüne gelince, birbirinden parlak, birbirinden cazibeli yıldızlarla bezeli. Soracak olursanız eğer, neden çağırdık bu amfiteatra sizleri, çünkü anlatmak istiyoruz, nasıl kurulmuş görkemli Efes kenti. Karşılık olarak ne istiyorsunuz derseniz, fazla bir şey değil, sadece oyunu sessizce izlemenizi ve bitince de kuvvetli bir alkış sesi!.. Şu ihtiyar balıkçı neden böyle mutlu, merak ediyorsunuz değil mi? Öyleyse bırakalım anlatsın bize kendisi!.. (Takdimci çıkar. “İhtiyar Balıkçı” isimli oyun başlar. İhtiyar bir balıkçı kendi kendisine konuşmaktadır.)

         Balıkçı – Somurtkan talih herkese böyle gülmez! Birazdan Atina kralı Kodros'un yiğit oğlu için balık kızartacağım; rüyamda görsem inanmayacağım bu müthiş durum, şimdi tam karşımda, neredeyse hayretten düşüp bayılacağım! Ana tanrıça amber kokulu nefesiyle gemisinin yelkenlerine üflemiş; deniz tanrısı Poseidon da dalgaları bir güzel ütülemiş ve Androklos karşıdaki Sisam adasından sessiz koyumuza gelmiş!.. Ne büyük bir şeref; ne gurur verici bir ayrıcalık!.. Talih gerçekten cimridir, herkese böyle cömertçe gülmez!..

Androklos – (Kendi kendine) Kediler gibi ne mırıldanıyor bu adam? (İhtiyar balıkçı yemek için hazırlığa başlar; Balıkçıya) Dur bakalım, pişirme hemen yemeği; bir dostumu bekliyorum. O gelince hep beraber yeriz.

Balıkçı – Yoksa babanız Atina Kralı da mı gelecek ve bizi şereflendirecek?

Androklos – Bir dostum dedim; dikkatli dinle söylediklerimi!..

Balıkçı – İnsanın babası, insanın dostu da değil midir aynı zamanda?

Androklos – Çenen de amma düşükmüş senin!

Balıkçı – (Dişlerini gösterir.) Alttaki dişlerim büyük ve ağır, herhalde ondandır!..

Androklos – Bir arkadaşım gelecek, Delfi'den, Parnassos dağının eteklerinden...

Balıkçı – Demek o ünlü kehanet ocağından meçhul bir misafirimiz gelecek.

Androklos – Apollon Tapınağı'ndan ayrılalı epeyce oldu; bu akşam, burada buluşmak için sözleştik...

Balıkçı – Kadın kahinlerden geleceğin karanlık sırlarını, mukadderatın gizlerini de getirecektir öyleyse!..

Androklos – Kavrayışın pek hızlı, tıpkı kayan bir yıldız gibi ya da rüzgarla yarışan soylu bir Arap atı misali!..

Balıkçı – Bendeki balık zekası!..

Androklos – O halde seni ağa düşürmek çok kolay!

Balıkçı – Bir ihtiyarı avlamaktan ne çıkar?

Androklos – Sessizlik çıkar!

Balıkçı – Susmamı istiyorsunuz ama, insan ihtiyarlayınca merakı da gençleşir! (Sağdan soldan çalılar toplar.) Sormamda bir sakınca yoksa, efendim, kehanetin konusunu nedir?

Androklos – Hayırlı bir iş!

Balıkçı – Aşka yenik mi düştü yoksa, koca Androklos?

Androklos – Evet, ihtiyar!

Balıkçı – Ah, keşke aşk beni de yakalasa, tutsak etse, ellerimden ayaklarımdan bağlasa, türlü türlü işkenceler yapsa, oramı buramı morartsa! Aşkın karşısında yenilgi ömre bedel bir zafer demektir; aşkı yenmekse bozgun ve sefalettir!..

Androklos – Yanlış anlama, bir kıza değil buralara âşık oldum ben, ihtiyar; görünce bu büyülü diyarları, unuttum bir anda canım Atina'yı! Bu sahile çıktığım ilk gün, açık yeşil ormanlarla kaplı dağlar gördüm ötelerde; dağların arasında şipşirin vadiler; körfeze dökülen ırmaklara gelince, onlar da güneşin keskin bakışları altında öylesine ışıldıyorlardı ki! Bu koy benzersiz bir afet, tatlı bir dilber, gerçek bir bakire!..

Balıkçı – Buranın bekaretini bozmak mı istiyorsunuz yoksa?

Androklos – Asla! Sadece bu bakir güzelin yüzüne masum bir gamze kondurmak istiyorum! Senin anlayacağın, ihtiyar, buraya bir kent kurmak istiyorum.

Balıkçı – İstemeniz yeterli!

Androklos – İnançsız biri gibi konuştun, ihtiyar! Benim istemem yeterli değil! Bir kent kurabilmek için tanrıların izni, kâhinlerin de yol göstermesi gerekir.

Balıkçı – Ve tabii balıkların da!..

Androklos – İşte yine ihtiyarca bir zırvalama! İnsan yaşlanınca beyin de mideye döner ve düşünceleri karman çorman eder! Kent kurmamla balıkların ne ilgisi var şimdi?

Balıkçı – Balıkları hemen yemezsek açlıktan öleceğiz ve kentinizi kurmak yitip giden bir hayal olacak!..

Androklos – Nefsine hakim ol!

Balıkçı – Nefsime hakimim ama mideme değil!

Androklos – O zaman midene hakim ol be adam!

Balıkçı –  Söylemesi kolay; mide de kadın gibidir, halden hiç anlamaz; yabani atlar gibi başına buyruktur, kimseyi takmaz!.. Çingeneler gibi özgürdür o!

Androklos – Arkadaşım birkaç saat içerisinde burada olur...

Balıkçı – Ben de birkaç saat içerisinde tanrılar katında olurum!..

Androklos – Merak etme, hiçbir şey olmaz, eski topraksın sen!.. (Bir ses işitilir.) Şşşt! Bir ses duydum!.. İşte adamım geldi, şansın varmış!

Balıkçı – (Ateşi yakar.)  Şans bize güldü, ama şu sersem balıklara da küstü!.. Zaten şans herkese gülse, dünya cennet olurdu!..

Androklos – Akıllı ve kuvvetliden yanadır şans, ihtiyar!.. Lysandros, sevgili dostum! Rüzgardan bile hızlı geldin!..

Lysandros – Çünkü Androklos bekliyordu beni! (Kucaklaşırlar.) Sen sormadan hemen söyleyeyim...

Androklos – İşte insanın sabrını ölçmeyen anlayışlı bir dost; her insana senden bir tane lazım!

Lysandros – Apollon Tapınağı’na gittim; kenti nerede ve nasıl kuracağız diye sordum güzel kahinelere! Buharlar arasında, üç ayaklı kutsal bir kazan üzerine tünemiş bir Pythia tiz çığlıklar attı ve rahipler bunları yorumladı. Sorumuzun cevabını aldım, eğer buna cevap denirse: "Bu yeri size bir balık işaret edecek, bir domuz da yol gösterecek!" 

A Drama about universe, about God, about a man who fights for a new religion, a religion of science. It questions our understanding of universe. The play's philosophy depends on the following ideas : We are living in a chaotic universe. There is no order in the universe. Order is nothing but an illusion. God is real but religion is an imagination. God is neither controlling the world nor supervising the universe. There is no fate, there is no spirit. Science is the first and the last prophet of the humanbeings. Since Man does not have any soul, the only way we can reach to God is through science. But science has two faces: A dark face and a bright face. Dark face is the invention and the production of weapons. World needs a new Gandhi, a global Gandhi who will organise a strong movement by using Satyagraha, a resistance through mass civil disobediance, to eliminate the dark face of the science. All resources released from the dark face will be transferred to the bright one.

OYUN HAKKINDA

Oyunun temel fikri şu görüşe dayanır: Tanrı gerçek, ama dinler hayal ürünüdür; Tanrı dünyayla ve biz insanlarla hiç ilgilenmediği gibi evrenle de hiç ilgilenmemekte, hiçbir şeyi denetlememektedir! Dünyada ve evrende Tanrısal bir düzen yoktur; göklerde yazılmış gizemli bir yazgı kitabı yoktur; ölümsüz bir ruh yoktur. Bilim, insanlığın en büyük peygamberidir; ilk ve son peygamberdir!

Oyunun felsefesine göre, insanoğlunun ölümsüz bir ruhu bulunmadığı için bizi Tanrı'ya götürecek tek yol bilimdir. Ancak bilimin bir karanlık bir de aydınlık yüzü vardır. Karanlık yüz silah üretimidir; dünya çapında bir sivil itaatsizlik hareketiyle bilimin bu karanlık yüzü yok edilmeli ve bütün kaynaklar bilimin aydınlık yüzüne aktarılmalıdır. Oyun, "Kainattaki Düzen" algılayışımızı sorgulamaktadır.

PERDE I.

Sahne I.

Bir sokak. Pelin, elinde bir âmâ değneğiyle

 yürümektedir. Halil de sokaktan geçmektedir.

Pelin’in önünde bir çukur vardır.

            Halil: (Bağırarak) Bayan, bayan, dikkat edin, önünüzde bir çukur var! (Pelin durur; elindeki değnekle yolun zeminini yoklar.)

            Pelin: Teşekkür ederim! Bazen değneğimi uzun aralıklarla yere değdirince böyle şeyleri geç fark ediyorum! Epeyce derin bir çukura benziyor! Nedir bu?

            Halil: Bir kanalizasyon çukuru! Belediyemizin halkımıza ücretsiz olarak dağıttığı kent-içi bir mezar yeri yani!.. İyi ki buradan geçiyordum, yoksa içine düşmeniz an meselesiydi!..

            Pelin: Tanrı beni korudu!.. Tanrı beni sizi aracı kılarak, sizi buraya göndererek korudu!..

            Halil: Ben sadece tesadüfen buradan geçiyordum; yukarılardan bana sizi kurtarmak için bir görev verildiğini hiç sanmıyorum, bayan!..

            Pelin: Yine de teşekkür ederim!..

            Halil: Rica ederim!.. Şöyle biraz sola gelin, sonra dümdüz gidebilirsiniz; yolun öteki kesimlerinde bir sorun yok!.. Size iyi günler dilerim!..

            Pelin: İyi günler, tekrar teşekkürler! (Çocuk sesleri gelir.) Hey çocuklar, dikkatli olun, burada tehlikeli bir çukur var! Lütfen buradan dikkatli geçin!.. (Çocuklar Pelin’in körlüğüyle alay ederler; Pelin üzgün bir şekilde çıkar.)

SAHNE II.

Perişan görünümlü bir oda; eşyalar

eski ve kirlidir. Masanın üzerinde

açılmış konserve kutuları vardır.

            Melih: Saat kaç, Işıl?

            Işıl: Dördü beş geçiyor, Melih.

            Melih: Sadece beş mi geçiyor? Ah, ne olurdu sanki aheste öküzler yerine yarış atları koşulu olsaydı zaman denilen şu uyuşuk kağnıya?.. Yürü be, zaman, yürü hadi!.. Zamanı kamçılayacak bir kırbaç olsaydı elimde, şaklatırdım onu büyük bir zevkle!..

            Işıl: Zamanın hızlı geçip gitmesi bizim aleyhimize değil mi, Melih? Bırak hiç olmazsa gençliğimizde yavaş geçsin!..

            Melih: İnsanca yaşıyor olsaydık bu söylediğin doğru olurdu; fakat şu rezil halimize bir bak, sevgili Işıl; sefaletin doruklarına yaklaşıyoruz biz! Tıpkı Everest’in tepesi gibi soğuk ve fırtınalıdır bu sefil zirve; mahrumiyetin en üst seviyesine erişmek üzereyiz!..

            Işıl: Faturaları ödeyemeyince elektriğimiz de kesildi; tam bir işkence!..

            Melih: Hayatımız bir “Olumsuzluklar zincirine” dönüştü adeta; fakat zincire eklenen bu yeni halka beni pek memnun etti doğrusu!..

Işıl: Neden memnun etti ki?

Melih: Her gün geceyi iple çekiyorum artık; gecenin dost karanlığı bu yoksulluğumuzun üzerini yoğun bir çamur tabakası gibi kaplayıp da gözlerimizin hiçbir şeyi görmediği anı sabırsızlıkla bekliyorum. Güneş batıp da odamız kararınca bir parça huzur geliyor dertli ruhuma...

            Işıl: Umudumuzu yitirmeyelim, Melih; onu da yitirirsek...

            Melih: Onu da yitirirsek bütün ıstıraplarımız sona erecek!..

            Işıl: Öyle söyleme!

            Melih: Nasıl söyleyeyim, Işıl? Aylardan beri her sabah beni yatağımdan zorla kaldırıp sağa sola koşturan ve sonra da büyük bir hayal kırıklığıyla eve geri gönderen hep bu “İş bulma umudu” değil miydi? Varsın bu aldatıcı umut da ölsün! Serapların çöl gezginleriyle oynaması gibi bu hain umut da benimle oynuyor; uzaklardan bir et gösteriyor bana; aç köpekler gibi onun peşinden koşuyorum ve bir de bakıyorum ki hiçbir şey yokmuş ortada, bir serapmış yalnızca, oyunbaz bir serap!..

            Işıl: Bir gün mutlaka istediğin o işi sana verecekler!..

            Melih: İnsanlar bana iş değil, vermesi en kolay şeyi, bolca öğüt veriyorlar! “Keşke felsefe yerine muhasebe, iktisat, işletme okusaydınız,” diyorlar; bunlar günümüzde daha geçerliymiş!..

            Işıl: Sen onlara aldırma; toplumun gözünde felsefeci, başka bir dünyada uçup duran, her zaman meraklı ve biraz da kaçık bir baykuştan öte bir şey değil halen...

            Melih: Ve baykuşlar da sevilmez, öyle değil mi?

            Işıl: Ben seni seviyorum!..

            Melih: Ama toplum beni sevmiyor; beni yararsız buluyor; ne okuduğumu öğrendiklerinde sanki bir hayaletmişim gibi bakıyorlar bana!.. Bir gazetenin müdür yardımcısına dört yıl felsefe okuduğumu söylediğimde dönüp bana, “Demek dört yıl havanda su dövmüşsün, birader” dediği o korkunç anı, o çirkin sırıtışı hatırladıkça ürperiyorum, kan beynime çıkıyor!.. Demek Sokrates’i, Spinoza’yı, Kant’ı, Freud’u okumuş olmak havanda su dövmekmiş! Bütün cahillerin canları cehenneme; çorbamdan çıkan bir kıl gibi tiksindiriyor beni cehalet!..

            Işıl: Ah, Melih, şu inatçılığından bir vazgeçsen, sen de benim gibi bir süpermarkette geçici olarak işe girebilirsin hemen.

            Melih: Asla!

            Işıl: Dünyanın sonu olmaz ki bu!

            Melih: Dünyanın değil ama benim sonum olur; çünkü ben ancak ilkelerime bağlı kaldıkça var olabilirim!.. Anaksimandros’u, Aristoteles’i, Parmenides’i, Platon’u, Descartes’ı, Marx’ı, Darwin’i kasadarlık, amelelik, hamallık yapayım diye mi okudum ben bunca yıl?

            Işıl: Ben de Hint Edebiyatı üzerine uzmanlaştım, Melih; Tagore’un Çitra’sının, Kalidaça’nın Sakuntalâ’sının kasadarlıkla ne gibi bir bağlantısı var ki? Ama insan bazen mecbur kalıyor işte; hayatta bizi aşan güçlere karşı gelmek nafile... Yalnızca geçici olarak, daha uygun bir iş buluncaya kadar benim gibi yapamaz mısın?

            Melih: Yapamam! Diyojen gibi pis bir fıçının içinde kendi halimde yaşarım daha iyi! Ya da Sokrates gibi çamurlu sokaklarda avare avare dolaşıp insanlarla eğlenirim; bu çok daha kabul edilebilir bir davranış olur benim için!..

            Işıl: (Sinirli) Belki unutuyorsun ama, ülkede işsizlik had safhada; şartlar her işte çalışmayı gerektiriyor artık! Çocuklar gibi küsmenin, tembeller gibi kaytarmanın zamanı değil şimdi!..

            Melih: Küsmek mi? Kaytarmak mı? (Kahkahayla güler; birden ciddileşir.) Ülkenin şartlarını reddediyorum!..

            Işıl: Felsefe okumak insanları mantıklı yapar, olaylara daha gerçekçi yaklaşmasını sağlar sanıyordum...

            Melih: Elbette öyledir!.. Felsefenin amacı, burnunun ucunu dahi görmeyen hipermetrop gözleri atmaca gözleri gibi keskinleştirmektir. İnsan beyni bir kurşun kalemse, felsefe de bir kalemtıraştır; kütleşmiş, körelmiş, görevini yapamayacak hale gelmiş aklı sivrileştirir!.. Olaylara gerçekçi yaklaşmaktan bahsettin; işte sana gerçek: Şu güzel ülkenin bu hale gelmesinin sorumlusu ben değilim; sorumlu olmadığım halde cezalandırılmayı kabul edemem; benim adalet anlayışım bunu reddeder!.. Eğer ülkenin şartları, “Felsefe okudun ama sana ihtiyaç yokmuş; şimdi emlakçilik yap, ticaretle uğraş, kıymalı pidecide garson ol!” şeklinde bir mantıksızlığı bana dikte ettirmeye çalışıyorsa ben bunu açıkça reddediyorum!...

            Işıl: İnsan gerektiğinde kendisine verilen yeni rolleri hiç tereddüt etmeden oynayacak kadar cesur olmalıdır!.. Korkak bir kaplumbağa gibi kabuğuna çekilip gerçeklerle yüzleşmekten kaçınmanın âlemi var mı?

            Melih: Hamlet’i oynamak üzere eğitilmişken, birileri çıkıp, “Sen şimdi Rosencrantz’ı ya da Bernardo’yu oyna!” diyorsa bana, ben bunu reddediyorum! Bana vaat edilmiş rolü oynamakta ısrarcıyım. Bu bir ilke sorunu!..

            Işıl: Sen beni sevmiyorsun, Melih!

            Melih: Nereden çıktı şimdi bu?

            Işıl: Eğer bir işe girmezsen hiçbir zaman evlenemeyeceğiz; benim kazandıklarım bize uygar bir ortam sağlamıyor; hiç olmazsa benim için, bizim için bazı şeylere katlanman gerek; yarınımızı kurtarmak için “Bugün” neyi gerektiriyorsa onu yapmak gerek; böyle basit bir hayat stratejisini de anlamıyor musun?

            Melih: Özür dilerim ama anlamıyorum!

            Işıl: Neyin peşindesin sen, ha?

            Melih: Olması gerekenin! Şu yeryüzünde neredeyse herkesin unuttuğu bir şey bu! Bizi bu hale getiren, “Olması gerekenin” değil de “Olanın” peşinden tıpış tıpış gitmemizdir!..

            Işıl: İnsanların, “Olması gerekenle,” “İdeal olanla” uğraşacak zamanları yok! O yüzden herkes şartlar neyi gerektiriyorsa onu yapıyor; kimse senin gibi bağırıp çağırmıyor! Böyle kabadayıca davranmakla, gerçeklere boş yere isyan etmekle nereye varacağını sanıyorsun? Artık şu hayaller dünyasından kurtulmanın zamanı gelmedi mi? Başka bir boyuttasın sen, Melih; rüyalar, hayaller boyutunda!.. Kendine gelmeli, ayıkmalısın artık!..

            Melih: Mezun olduğum bölümle ilgili bir iş bulmak benim en doğal hakkım değil mi? Ben sadece bu hakkın peşindeyim; doğal ve doğru olan da budur zaten! Hayatımın dört yılı, en yüksek topuklu ayakkabılardan daha kalın kitapları beynimi çatlatırcasına okudum; şimdi de üniversiteleri, dershaneleri, felsefe dergilerini dolaşıyorum ama ihtiyaç yok diye kapılar yüzüme kapanıyor!..

            Işıl: Neden herkes gibi olmayı, sıradan olmayı denemiyorsun, ha? Bazı şeyleri oldukları gibi kabul etmelisin ve esneklik göstermelisin; çünkü herkes böyle yapıyor; hayat ancak böyle devam edebiliyor!.. Konservatuar mezunu kemancı bir arkadaşım var ve o şimdi bir mağazada satış elemanı olarak çalışıyor...

            Melih: Ah, Tanrım, Tanrım! Herkes çıldırmış! Herkes insan olmanın ne demek olduğunu unutmuş! İnsan dediğin bir “Sünger parçası” değildir; süngeri lağım suyuna da batırsan, mürekkebin içine de soksan önüne konulanı içine çeker, hiç itiraz etmez! Biz sünger değiliz, anlıyor musun? Bizim “İtiraz etme” gücümüz var! Kemancı arkadaşının mağazada ne işi var, Tanrı aşkına? Bellenmiş toprak gibi, her şey altüst olmuş çevremizde; amuda kalkıp etrafa baksak, memleket daha mantıklı görünür gözümüze!..

            Işıl: Her şeyi mantık denen o can sıkıcı mihenk taşına vurman mı gerekiyor? Kendini biraz mantıksızlığa alıştırsan olmaz mı?

            Melih: Olmaz!.. Dört yıl büyük bir hevesle felsefe okumuşum; ihtiyaç yok diye beynimi çöpe mi atayım şimdi? İhtiyaç fazlası domateslere, patateslere uygulanan muamelenin bizlere de uygulanmasını kesinlikle reddediyorum; ihtiyaç yoksa yaratılsın!..

            Işıl: Ya yaratamıyorlarsa? Ya buna güçleri yetmiyorsa?

            Melih: Yaratamıyorlarsa çekip gitsinler, yerlerine bunu yaratacak olanlar gelsin!.. Her yönetici usta bir “Simyacı” olmak zorundadır; kötüyü iyiye çevirme sanatını bilmeyip de orada oturanlara yazıklar olsun!..

            Işıl: Nefesini boşuna tüketiyorsun; bu düzen böyle gelmiş böyle gider!..

            Melih: İşte dünyadaki bütün bozuk düzenlerin varlıklarını sürdürmelerinin ardında bu saf, bu kabullenici, bu teslimiyetçi uyuşuk düşünce yatıyor! Bu basmakalıp sözün verdiği mesaj, “Nasıl yaşıyorsan öyle devam et; bir şeyleri değiştirmeye çalışma!” mesajıdır!..

            Işıl: Ben onu bunu bilmem; böyle gelmiş ve böyle de gidecek!..

            Melih: Ne demek böyle gelmiş böyle gidecek, Işıl? Çarpık düzenleri sırtlarında taşıyan zavallı develer insanların bizzat kendileri değil midir? Onlar durursa düzenin kervanı da rap diye durmaz mı? Mahatma Gandi gibi ufacık, çelimsiz biri koskoca İngiliz imparatorluğunun kervanını durdurmadı mı? İnsanlar sırtlarındaki saçma yükleri taşımayı reddediversinler bir hele, gör bak o zaman çarpık düzenler nasıl da yok oluveriyorlar! Bozuk düzenin kalbi biziz; biz durduk mu, düzenin ruhuna fatiha okuruz!..

            Işıl: Sözlerin beni korkutuyor, Melih. Tıpkı bir anarşist gibi konuşuyorsun!..

            Melih: Anarşist mi? (Kahkahayla güler ve ardından ciddileşir.) Ben bir “Sivil İtaatsizlik" savunucusuyum!..

            Işıl: Felsefe senin aklını bozmuş; seni idealist, hayalci yapmış; yaşamın gerçeklerinden koparıp almış!..

            Melih: Ah, keşke bu ülkede herkese ilkokuldan itibaren zorla felsefe okutulsa!..

            Işıl: Ne değişirdi o zaman?

            Melih: O zaman pek çok insanda bendeki “Bilinç” oluşurdu belki...

            Işıl: Ne bilinci?

            Melih: “Reddetme bilinci!” Yanlış olana, haksız olana itaatsizlik, ya da Henry Thoreau’nun kulağa daha hoş gelen deyişiyle “Sivil İtaatsizlik,” bir atom bombasından çok daha güçlüdür yanlışlığı, haksızlığı yok etmekte!..

            Işıl: Pekala, Melih; bu berbat duruma aylarca tahammül ettim; ama artık bir şeyler yapmamın tam da vakti geldi!..

            Melih: Ne yapmayı planlıyorsun?

            Işıl: Eşyalarımı toplayıp annemin yanına dönüyorum! Ben sevdiğim insan uğruna gerekirse kokoreççilik bile yaparım; yalnız ve beş parasız kalınca belki sen de böyle yüce bir sorumluluk bilincine varırsın!..

            Melih: Kokoreç sağlığa zararlıdır!

            Işıl: Sen halen işin alayındasın, ama ben gidiyorum!

            Melih: Bak, Işıl, işin doğrusu şu: Evet, ben kokoreççilik de yapabilirim, ama Demokritos, Epikuros, Erasmus, Leibniz, Nietzsche buna karşı çıkarlar ve bana izin vermezler!..

            Işıl: Seni terk ederken bile benimle dalga geçiyorsun!..

            Melih: Hayır, Işıl, yalnızca sana bir şey anlatmaya çalışıyorum: Yıllarca emek verip okuduklarımız, öğrendiklerimiz bizim bilincimizde yoktan varolurlar; bizimle birlikte nefes alırlar, bizimle birlikte uyurlar. Felsefe sanki benim içimdeki bir canlı; ona ben hayat verdim; onu bırakıp başka işlere girersem o öksüz kalacaktır. Felsefeden uzaklaşınca bir ihanet duygusu kaplıyor içimi...

            Işıl: (Alaycı) Aman bu ne duygusallık; gözlerim yaşaracak şimdi!..

            Melih: Hiçbirimiz severek öğrendiklerimizden ayrılmak zorunda değiliz!

            Işıl: Zorundayız! Çünkü bir şeyleri değiştirecek gücümüz yok!

            Melih: Kendimizi çaresiz bir böcek gibi hissetmekten vazgeçmeliyiz artık.

            Işıl: İster kabul et, ister etme, fakat biz bir böceğiz; bir böcek dünyayı değiştirebilir mi?

            Melih: Böcekler bir araya gelirlerse evet!..

            Işıl: O zaman bir araya gelebileceğin böcekler bul kendine!  Ben gidiyorum! (Kapıyı hızla çarparak çıkar; tekrar kapıyı açar.) Eşyalarımı hafta sonu gelip alırım! (Kapıyı tekrar çarparak çıkar.)

            Melih: (Pencereden dışarı bakar.) Hava da kararmaya başladı. (Bir dolabı açar.) Lanet olsun, konserveler de çok azalmış; iki hafta daha ya yeter ya yetmez. Altı aydır iş bulamadım, şimdi iki haftada nasıl bulacağım ki? (Kapı çalar.) Bu hafif tıklatmalar Işıl’ın çalışı sanki! (Sevinir.) Pişman oldu herhalde; yoksa eşyalarını mı almaya geldi?.. (Kapı bir kez daha çalar.) Fakat neden anahtarını kullanmıyor? (Kapıyı açar.)

            Gülay: Kusura bakmayın, rahatsız ettim sizi. Ben üst kat komşunuz Gülay hanım.

            Melih: A, evet, Gülay hanım, geçenlerde Işıl’ı şehre bırakmışsınız sanırım... Buyurmaz mıydınız içeri...

            Gülay: Teşekkür ederim, girmeyeyim; ocakta yemek pişiyor... Işıl sizin felsefe mezunu olduğunuzu söylemişti...

            Melih: Evet. Hayatta büyük bir gururla elime aldığım en değerli şeydir diyebilirim felsefe diplomam için...

            Gülay: Bizim on altı yaşında bir kızımız var, felsefeye de oldukça meraklı; belki özel ders alması onun için iyi olabilir dedik; yani biz düşündük ki, eğer zamanınızı fazla almayacaksa...

            Melih: Şey, ben, ben zamanımı ayarlayabilirim!..

            Gülay: Mükemmel. Ücret konusunda da sanırım bir sorun çıkmaz; kocam bu konularda oldukça cömerttir. Ne zaman başlayabilirsiniz?

            Melih: Yarın akşam kızınız için uygun mu?

            Gülay: Tabii. Yarın akşam Pelin size uğrar. Işıl’a selamlarımı iletin, lütfen. İyi akşamlar.

            Melih: İyi akşamlar. (Gülay hanım çıkar; Melih büyük bir heyecan içerisinde sağa sola bakar.) Ders notlarım nerede?.. Bir ders planı yapmalıyım hemen. (Sağı solu karıştırır.) İşte buradalar; benim güzel hazinelerim!.. (Elinde tuttuğu notları öper.) Ben-Hur filminden bir sahne hatırladım şimdi: Charlton Heston korkunç bir çölün ortasında susuzluktan yere yığılır kalır ve o an yüzüne birkaç su damlasının geldiğini hisseder; çatlamış dudaklarının üzerine başucunda duran İsa’nın elinden sular damlamaktadır!.. Ben de bir an için yüzüme su damladığını hissettim; sanki biri, bir güç bana elini uzattı!.. Biz insanlar ne kadar da tinsel yaratıklarız böyle; her türlü rastlantıya tanrısal bir hava vermekte, göksel bir senaryo yazmakta üzerimize yoktur bizim! Oysa Tanrı bizden çok uzaklarda; bizimle hiç ilgilenmiyor; yeryüzündeki herhangi bir canlı için göklerde yazılmış hiçbir “Kader kitabı” yoktur!.. Neyse, önemli olan olayın kendisi; küçük de olsa bir işim var artık benim, hem de mesleğimle ilgili!.. (Şarkı söyler; çıkar.)

It takes place in a farm in the Aegean Sea coast of Turkey. A famous writer, Mr Sabahattin, who is living alone in the farm, invites his neighbours to his house. After a while, he realizes that, his most important novel stub he has been working on has disappeared.

OYUN HAKKINDA

Oyun boyunca arka plânda atların kişnemesi,

kuzuların melemesi, çıngırak sesleri, inek

böğürmesi gibi kırsal bir alanda duyulabilecek

doğal sesler duyulur.  Ağustos ayı. Bir

çiftlik evinin meyve ağaçları ve çiçeklerle dolu.

bahçesi. Oktay ıslık çalmaktadır.

           Sibel: (Sinirli) Hayatından çok memnun görünüyorsun, Oktay!

         Oktay: Hem de çok memnunum! Gerçek saadeti bu çiftlikte buldum ben, Sibel!.. (Tavuklar gıdaklar.) Rica ederim, şu yemleri tavukların suratına doğru fırlatma! Elinle yavaşça yere serpeceksin; bak işte böyle, usulcacık, onları ürkütüp kaçırmadan!.. Onlar bize kocaman yumurtalar veriyorlar, biraz nazik davranalım tavuklarımıza!..

Sibel: (Sert bir tonda) Lotoda büyük ikramiye bize çıkınca üniversitedeki işini bırakıp emekli olmana ses çıkarmadım, Oktay, ama şehirden ayrılıp böyle Allah’ın dağında bir çiftlikte yaşamaktan fena halde yorulmaya ve de çok sıkılmaya başladım ben bilesin!..

Oktay: Öncelikle burası Allah’ın dağı bir yer değil, Sibel, bak ilerde başka çiftlikler de var, burada yalnız değiliz…

Sibel: Kusura bakma ama benim gözlerim bir kilometre uzağı göremiyor!..

Oktay: Abartma lütfen, şu görünen çiftlik en fazla beş yüz metre uzağımızda. Emlâkçi bana çok değerli komşularınız var demişti: Sabahattin beyler, Halit beyler.... birkaç isim daha saymıştı ama hatırlayamıyorum şimdi… Bu hafta sonu onları teker teker ziyaret ederiz; komşuluk ilişkileri geliştikçe buralara alışırsın… lütfen başını sallama öyle, inan ki alışırsın; biraz olumlu düşün!.. Albert Camus insanın her şeye alışabileceğini söylememiş miydi?..

Sibel: (İsyankar) Alışmak! Evet, Oktay, insan her şeye alışabilir, ama gidip de bir süpermarketten kolayca patates almak varken biz burada tembel toprağın kaplumbağa hızında bunu bize vermesini bekliyoruz!.. Yumruları derin işlenmiş toprağa ek, çapala, dip doldur, asalaklara karşı ilaçla… Bunları hiç yapmadan, kan ter içinde kalmadan, haftalarca beklemeden şu mereti paramızla alsak ne olur sanki?

            Oktay: (Gülerek) Emek verilen şeyin tadı daha güzeldir ama!

         Sibel: (Gülümseyerek) O halde kahvaltıda içtiğin sütün tadının daha güzel olmasını istiyorsan yarın ineği sen sağacaksın!

Oktay: Gel seninle bir anlaşma yapalım, Sibel. Yarın ahırı ben temizleyeyim, çitleri ben onarayım, köpek kulübesini de ben boyayım, hatta kayısıları da ağaçtan ben toplayayım, ama ineği de sen sağ, lütfen, çünkü o işi hiç beceremiyorum ben!

Sibel: Şu konuşana bak! Koskoca gök fiziği profesörüsün, bir ineği sağamıyorsun! (Kahkaha atar.) Erkekler hep böyledir zaten, basit işleri hiç beceremezler… Bir düğmen kopmaya görsün, soluğu hemen benim yanımda alıverirsin!..

Oktay: Fizik diyince aklıma geldi; sana müthiş bir sürprizim var bugün!

Sibel: (Mahcup) Sürpriz mi? Bu sabah bana haber vermeden şehre inmenin sebebi buydu demek ki; uyandığımda seni evde bulamayınca öyle sinirlenmiştim ki!..

Oktay: Alışveriş yapıp döneceğim diye mutfaktaki masaya not bırakmıştım ya!..

Sibel: (Neşeli) O ince askılı kırmızı gece elbisesini mi aldın bana? Hani şu simli olanı? Yoksa yüksek topuklu, gül tokalı yeşil ayakkabıyı mı? Geyik biçimli altın küpe olmasın sakın, hani şu kuyumcular çarşısında gördüğümüz!..

Oktay: Bir elbisenin ya da bir mücevherin veremeyeceği hazzı verecek bir şey getirdim şehirden. Arka kapıdan çaktırmadan içeri soktum. Epeyce ağırdı, belimi ağrıttı, kurulması da zamanımı aldı! Şu anda çatıdaki terasta duruyor!..

            Sibel: Bir teleskop!

            Oktay: Hem de çok güçlü bir teleskop! Sana üç yıl önce verdiğim sözü de tutmuş oldum böylece…

         Sibel: Harika! Çiftlikteki sıkıcı gecelerimize biraz olsun bir renk getirir hiç olmazsa…

Oktay: Güneş batalı henüz yarım saat oldu, ama yıldızlar kozmik sahnedeki yerlerini almaya başladılar bile! Bu akşam enfes bir gök ziyafeti bizi bekliyor, yemekten sonra tabiî! (Atlar kişner; kovaya su doldurma sesi duyulur.) Tulumbamız fevkalâde düzgün çalışıyor; pahalı olanı almakla çok iyi etmişiz!.. (Atlar kişner.) Tamam, tamam, sabredin, suyunuzu getiriyorum şimdi!.. (İnek böğürür.) Bunlar iyice coştu!..

            Sibel: (Çakıl taşları üzerinde ilerleyen ayak sesleri duyulur.) Fötr şapkalı birisi bu tarafa doğru geliyor, Oktay!

         Oktay: Bu saatte kim olur ki? (Köpek havlaması) Havlama Kont! Otur yerine, otur yerine, uslu dur!..

            Sabahattin: İyi akşamlar, efendim!

            Oktay: İyi akşamlar!

         Sabahattin: Komşuluk işlerini çok aksattığım için kendimi suçlu hissediyordum; bugün fırsat bulmuşken bir uğrayayım dedim size. Şu aşağıdaki çiftlikte oturuyorum ben…

            Oktay: Aaa, merhabalar. Siz Sabahattin bey olmalısınız….

            Sabahattin: Ta kendisi, efendim.

            Oktay: Ben Oktay; eşim, Sibel…

            Sabahattin: Memnun oldum, efendim.

         Sibel:  Biz de bu hafta sonu sizi ve öteki komşularımızı ziyaret etmeyi düşünüyorduk. Neredeyse iki haftadır buradayız ama daha halen işleri düzene sokamadık…

Sabahattin: Bilmez miyim efendim, çiftlik idare etmek devlet idare etmekten daha zordur. Bir kâhyanız da yok sanırım…

            Oktay: (Gururla) Hayır, yok. Kendi kendimize yeterlik ilkesiyle burada yaşamak istiyoruz...

         Sabahattin: En iyisi de budur zaten. Bağımsız olmanın, kontrolü elde bulundurmanın yerini hiçbir şey tutamaz; insanın kafası dinç, içi huzurlu olur o zaman…

            Oktay: (Gülerek) Odunları da kendimiz kırıyoruz, ama epeyce zor oluyor; şöminemize odun dayanmıyor!..

         Sabahattin: Hayatı anlamlı kılan şeyler işte bu zorluklardır bence! Hayat ter dökünce, eller nasır tutunca güzeldir, Oktay bey; kolay bir dünya sahte bir dünyadır; düz yollar insanı sıkar, engebeler, yokuşlar ve çukurlar yaşamı güzelleştirir!..

Oktay: (Coşkuyla) Size aynen katılıyorum… Bu evi satın aldığım emlâkçi, komşularınız arasında bir yazar var demişti bana. Acaba siz…

            Sabahattin: Evet, o bahsedilen yazar benim.

            Oktay: Güzel bir meslek seçmişsiniz!.. Hiç tanımadığınız insanların gıyabınızda size büyük bir hayranlık ve sevgi duymaları müthiş bir gurur kaynağı olmalı sizin için!.. Hangi tür üzerinde çalışıyorsunuz?

         Sabahattin: Romancıyım ben. “Fırtına Kuşları” isimli romanımı duymuşsunuzdur belki…

The play takes place in the 1940's Istanbul. Detective Fazıl Okyar goes to visit an old friend of his who is a seller of secondhand books in the historical street of Asma Kandil. The detective in fact investigates a suicide case committed in that street.

OYUN HAKKINDA

10 Ağustos 1945. Fötr şapkalı, takım

elbiseli bir adam sahaf dükkanına girer.

Siyah önlüklü dükkan sahibi onu karşılar.

Fethi: Gözlerime inanamıyorum! Aziz dostum, Fazıl! Akşam akşam bu ne hoş bir sürpriz böyle!..

Fazıl: Bu güzel sokağa uğrayıp da eski dostumu ziyaret etmemek olmazdı!..

Fethi: (Bir sandalye çeker.) Geç otur şöyle; görüşmeyeli beş yıldan fazla oldu herhalde…

Fazıl: Yedi sekiz yıl oldu sanırım…

Fethi: Çay, kahve, ne istersin?

Fazıl: Sağol, Fethi, hiçbir şey almayayım, fazla durmayacağım zaten…

Fethi: Ben bir tane içeceğim, müsadenle... (Bardağına çay doldurur.)

Fazıl: Bakıyorum da saçların iyice beyazlamış!

Fethi: (Dükkandaki aynaya bakarak) Hatırlarsın, canım dostum, bir zamanlar saçlarım kömür gibiydi, şimdi ise resmen gümüş gibi; ama gümüş kömürden daha değerlidir değil mi?

Fazıl: (Güler.) Bu yüzlerce kitabın arasında dura dura filozoflaşmışsın sen, saç sakal birbirine karışmış; Sinoplu Diyojen gibi üstün başın da dökülüyor!..

Fethi: Bu iş zannedildiği kadar kolay değil, iyi bir sahaf olabilmek için bilgili olmak şart. Eski ve yeni yazarları tanımak, az çok Osmanlıca, Arapça ve Farsça bilmek, kağıt ve cilt konusunda bilgi sahibi olmak, yazıldığı tarih belli olmayan bir kitap ele alındığında hangi döneme ait olduğunu saptayabilmek… bunlar insanı çok yoruyor, Fazıl…

Fazıl: Satışlar nasıl gidiyor, sevgili dostum? İstanbul’un sahaflar kralı olmak gibi büyük projelerin vardı senin!..

Fethi: (İç çekerek) Ah, o bir gençlik hulyasıydı, Fazıl!

Fazıl: Bir hulya mı?

Fethi: Bilirsin işte, boş bir hulya, tatlı bir düş… İnsan gençken gerçekçi değil idealisttir, dünyayı parmağının ucunda bir fırıldak gibi döndürebileceğini, dünyayı bir devrimle değiştirebileceğini düşünecek kadar saftır! Ama yaş ilerledikçe dünyanın büyüklüğünün ve ağırlığının idrakine varır, hem de acı bir şekilde varır… Sahaflar kralı olmayı bırak Sahaflar Çarşısı’nda bir dükkan bile açamadım!.. Görüyorsun, halen bu kenar sokaktayım işte… Ama buna da şükür demeliyim herhalde; değerli kitapları, nadide el yazmalarını konaklara götüren, onları kapı kapı satmaya çalışan Osmanlının gezgin sahafları bohçacılar gibi de olabilirdim!.. Ama bu işi seviyorum, kitapları seviyorum…

Fazıl: Eskiden de kitapları çok severdin; hatta Romalı kral Numa Pompilius gibi gömülürken tabutuna kitaplarının da konulmasını isterdin..

Fethi: Bu işe alıştım artık. Buraya ilginç insanlar da geliyor Fazıl. İyi bir pazarlık için, aradıkları kitabı bulduklarında onunla ilgilenmiyorlarmış gibi bir tavır takınarak gözlerindeki müthiş sevinci saklamaya çalışanlara sıkça rastlıyorum; kitapları koklayarak alanlara bile rastladım!..

Fazıl: Aslında Babıâli yokuşunda bir dükkân açabilseydin…

Fethi: Orada kiralar bir hayli yüksek, ama umudumu tamamen yitirmiş de değilim, Fazıl, çok çalışıp didiniyorum. Bir yere varmak için çalışıp didinmek en önemli husustur sanırım!..

Fazıl: Şans olayını da unutmamak lâzım tabiî!

Fethi: Haklısın. Tıpkı benim gibi orta hâlli bir sahaf vardı, tanıdığı ünlü bir yazar vefat etmeden önce kişisel kütüphanesini miras olarak ona bıraktı! Bu zengin kütüphane sayesinde benim sahaf arkadaş hatırı sayılır bir sermaye edindi. O yazar yıllar önce tesadüfen onun dükkânına değil de iki sokak ötedeki benim dükkânıma uğramış olsaydı.…

Fazıl: Kütüphane mirası da sana kalacaktı herhalde… dediğim gibi, sevgili Fethi, şans meseleleri hayatın gidişatında fevkalâde önemli olabiliyor… Şans bir rüzgârdır, arkadan esince insanı gitmek istediği yere çabucak götürür… ama onun esmesini beklemek de hiç mantıklı değil tabiî..

Fethi: Esasen halimden çok da şikâyetçi değilim; sağlığım yerinde, geçinip gidiyorum işte…

Fazıl: Parmağında hâlâ bir yüzük yok, tabii çalışırken çıkarmadıysan eğer!..

Fethi: Aslında evlenebileceğim kızı buldum, ona delicesine âşık da oldum, ama o başkasını tercih etti maalesef!..

Fazıl: Boş ver, takma kafana. Uçaklar, bir pistte sorun varsa eğer yere çakılmazlar, hemen bir manevra yapıp başka bir piste giderek oraya iniş yaparlar!..

Fethi: (Gülerek) Mükemmel bir felsefe, bunu aklımın bir köşesine yazacağım dostum!.. Bu arada saat kaç oldu acaba, benim saat tamircide de!.. Dokuz haberlerini kaçırmayalım, Fazıl, büyük tarihî gelişmelerin arifesindeyiz!..

Fazıl: Birazdan dokuz olacak…

Fethi: Köstekli saatin de pek fiyakalıymış!..

Fazıl: Antika sayılır… Mahallenin elektrikleri neden kesik? (Dışarıda bir fayton geçer.) Zavallı atlar bu karanlıkta önlerini görebiliyorlarsa bravo doğrusu!..

Fethi: Elektrikler on saattir kesik; ciddi bir yağmurdan sonra hep böyle oluyor… (Gök gürler.) Kara bulutların kenti terk etmeye hiç niyetleri yok gibi…

Fazıl: Biliyor musun, Fethi, bu gaz lâmbası sahaf dükkânına esrarengiz ve güzel bir hava vermiş aslında, burada bir masal âlemi görüntüsü var sanki; düş tanrısı Phantasos’un düzenlediği rüyamsı bir yeri andırıyor dükkanının içi! Dışarıda camdan bakınca insanın içeri giresi geliyor…

Fethi: (Gülerek) Yoksa akşamları hep gaz lâmbası mı kullansam?.. (Radyoyu açar; haber müziği duyulur.) İşte başlıyor…

Radyo Spikeri: İyi akşamlar, sayın dinleyiciler, bugün 10 Ağustos 1945 günü, şimdi sizlere dokuz haberlerini veriyoruz: A.B.D. başkanı Truman, Japonların direnişini kırmak ve savaşı kısaltmak gerekçesiyle 6 Ağustos günü Enola Gay isimli Amerikan uçağından Japonya’nın Hiroşima kentine atılan uranyumlu atom bombasından sonra dün de Nagasaki’ye gücü azaltılmış plütonyumlu atom bombası atılması emrini verdi. Kilometrelerce kare içindeki her şeyi yok eden bu bombaların yüz binden fazla insanı öldürdüğü, geride on binlerce yaralı bıraktığı tahmin ediliyor…

Fazıl: Ne korkunç!

Radyo Spikeri: Diplomatik çevrelerde, Japon imparatoru Hirohito’nun müttefiklerin 28 Temmuzda verdiği Potsdam ültimatomunu kabul etmek ve kayıtsız şartsız teslim olmak konusunda çok yakında bir açıklama yapacağı söyleniyor… (Radyo kapanır.)

Fethi: Bu bilgi bize yeter!.. İkinci Dünya Harbi nihayet bitti demektir!.. Ne büyük bir ferahlık!..

Fazıl: Hiç sorma, dostum, ne anlamsız bir çılgınlıktı bu korkunç savaş! Dünya bir tımarhaneye dönmüştü; “Akıl” yok olmuş, “Delilik” hakimiyeti tümden ele geçirmişti!.. Shakespeare, savaş için “O, cehennemin oğludur” derken ne kadar da haklıydı!..

Fethi: Biliyor musun az önce ne aklıma geldi, belki de hiç kimse düşünmedi bunu daha önce…

Fazıl: (Merakla) Nedir o?

Fethi: Ben düşündüm ki, Amerika aslında o melun bombayı Hiroşima ve Nagasaki’ye değil de Japonya’da yerleşim yerlerinden uzakta bomboş bir alana atsaydı, Japon Hükümeti bombanın o dehşetli yıkıcılığını görüp yine de teslim olacaktı… yani hiç kimseyi öldürmeden de bu bomba savaşı bitirebilirdi…

Fazıl: Evet, orijinal bir düşünce, ama artık çok geç… o iki kent yerle bir oldu…

Fethi: Evet, ne yazık ki çok geç, ölen öldü… Peki senin işler nasıl gidiyor, Fazıl? Top sakal bırakmak sana bayağı yakışmış; kravat, ceket, gözlük, sana bakınca karşımda sanki bir Sherlock Holmes duruyor hissine kapılıyorum; bir tek elinde bir büyüteç eksik!..

Fazıl: (Güler.) Ve de bir yardımcı, Sherlock Holmes’un yaveri Doktor Watson gibi!

Fethi: Özel detektiflik çok eğlenceli bir iş olmalı, en azından böyle benim gibi bütün gün dükkânda oturmak ve eski kitapları onarmak gibi sıkıcı işlerle uğraşmak zorunda değilsin…

A Drama about Turkish-Greek friendship. It takes place in the south Aegean sea coast of Turkey and in the Greek Samos Island in the year 2001. Four university students from izmir have been camping on the coast across tha island. While they ara fishing, they find a mysterious bottle with a message inside.

2003 yılının Temmuz ayı. Bütün oyun

boyunca arka plânda hafif dalga sesleri

işitilir; zaman zaman da  martı çığlıkları duyulur.

Orhan: (Bağırarak) Dikkat et, Sedat, oltanın ipine takılıp düşeceksin!

Sedat: (Bitkin) Ne yapayım, açlıktan gözüm kararıyor, iyi göremiyorum! Bir buçuk saati geçti, halen bir sonuç alamadık! Bugün oltamıza bir balık takılacak mı dersin, Orhan?

Orhan: Eğer balıklar şu sıralar bir evrim geçirip akıllanmadılarsa oltamıza takılacaklardır elbette!..

Necla: (Alaycı) Ya şu aralar bir evrim geçirdilerse? Ya oltanın ne olduğunu anlayacak bir zekâ düzeyine kavuştularsa artık?

Orhan: Hey, millet, rica ederim biraz daha sakin olun, azıcık daha sabredin; kremalı bisküvilerle idare ediverin, ölmezsiniz ya!..

Sedat: Midemiz artık abur cuburu reddediyor, şöyle adamakıllı bir şeyler yememiz lâzım, Orhan!..

Orhan: Yersiniz, yersiniz, merak etmeyin! Sabredin! Ne demiş üstat Jean Jacques Rousseau? Sabır acıdır, ama meyvesi de tatlıdır!.. Ve Çaykovski de aynen şöyle söylemiş: “Sabırsız insanlar, zavallı insanlardır!”

Sedat: (İsyankar) Bizim felsefeye değil balığa ihtiyacımız var Orhancım!..

Necla: Off, hava ne kadar sıcak! Dev bir ütü bizi ütülüyor sanki!..

Orhan: Sevgili Necla, dolaşıp durma etrafımda, yemlere basacaksın; yem olmazsa balık da olmaz! Hadi, geç otur yerine lütfen, uzun saçlarınla oyna, her zaman yaptığın gibi!.. Sedat! Şu tırnaklarını kemirmeyi bırak lütfen, sinir bozuyorsun!..

Necla: Kayalık yerde balık çok olur diyip getirdin bizi bu ıssız yerlere, Orhan! Duygu’yu dinleyip balıkçıdan iki kilo balık alsaydık…

Duygu: Tabii yaa, bu sabah Sığacık’ta beni dinleyip balık alsaydınız, üstelik de taptazeydi!

Orhan: Arkadaşlar dikkatinizi midenize değil başka şeylere verin, başka şeyler düşünün!

Sedat: Ne düşünelim ki? Aç tilki tavuktan başka ne düşünebilir?

Orhan: Biraz sanatçı ruhlu, biraz da geniş yürekli olamaz mısınız sevgili arkadaşlar? Bakın, sizi ne kadar enfes bir koya getirdim; batmakta olan temmuz güneşinin denizdeki büyülü pırıltılarını izleyin, bir süre sonra turuncudan kızıla dönüşmeye başlayacak muhteşem görüntüye hazırlanın, buranın tadını çıkarın. Karşıdaki Sisam adasının güzelliğini seyredin; adanın en yüksek dağı olan Kerki’nin heybetine bir bakın; etrafta sis pus olmayınca ne kadar da net görülebiliyor… Haftaya orada olacağız işte!..

Duygu: Niye Sisam diyorlar ki oraya?

Orhan: Uzun yıllar Osmanlı'nın susam gereksinimini karşıladığı için öyle diyorlar işte!.. Masalcı Aisopos, Dünyanın Güneşin çevresinde döndüğünü ilk düşünen zeki Aristarkos, zevk düşkünü Epikuros, üçgen ve dörtgenlerin açılarını ilk kez dile getiren matematikçi Pisagor, mimar ve heykeltıraş Theodorus, tarihin Babası Herodotos ve 20. yüzyıl Yunan şairlerinin en büyük ustalarından olan Yannis Ritsos da bir süre orada yaşamış… bunların hepsi işte burnumuzun dibindeki şu şirin adada doğmuşlar!.. Dünyanın en büyük antik heykellerinden Samos Kuros’u da oradadır…

           Sedat: Ayaklı kütüphanesin vesselam!

Orhan: Ege Denizi tarihi üzerine mastır yaptığımı unutuyorsun!..

Sedat: Şu Pisagor’u da hiç sevmem, onun yüzünden geometri dersinden sınıfta kalmıştım!..

Necla: Sence bu ada bize ne kadar yakın, Orhan?

           Duygu: Kaç kulaç atsak karşıya geçeriz acaba?

         Orhan: Nerede olduğuna bağlı, sevgili Duygu. Dilek Yarımadası’nda olsaydık üç yüz kulaç bizi karşıya ulaştırırdı; o kadar yakın yani!.. Ama tabii o yakın noktaya gitmek için Aydın İl Jandarma Komutanlığı'ndan izin almak şart… Sisam’ın en güzel plajlarından biri olan Psili Amos’tan 150 kulaç atan Yunanlı dostlarımız Türk karasularına girip ilginç duygular tadıyorlar yaz ayları boyunca…

Duygu: Adadaki dağlar ne kadar da yüksek görünüyorlar; adalarda böyle yüksek dağlar olmaz sanırdım hep!

           Necla: Hey, çocuklar! Sağ tarafa bakın, bir tekne geliyor!

         Sedat: Güvertesi turist dolu! (Tekneden Türk pop müziği sesleri gelir ve bir süre arka plânda duyulur.) Oh, vur patlasın, çal oynasın! Ecnebi kardeşlerin keyifleri pek yerinde!..

Orhan: Kuşadası’na dönüyorlar. Bu tekneler sabah erkenden turistleri alıp masmavi koylara götürürler; akşam da  geri getirirler, gerçi rüyamsı koylarda yüzmenin tadını alanlar hiç de geri dönmek istemezler ama… (Teknenin düdüğü duyulur.) Kaptan bizi selâmlıyor herhalde!..

Necla: Evet, evet, güvertedekiler de bize el sallıyorlar! (Bağırarak) İyi yolculuklar, dostlar! Bon voyaj! Bon voyaj!..

Duygu: (Bağırarak) İyi yolculuklar, hepinize! Kendinize iyi bakın!

Sedat: Tekne hızla uzaklaşıyor! (Pop müziğin sesi azalır ve artık duyulmaz.) Bu ıssız koyda yine bir başımıza kaldık!

Orhan: Hiç de bir başımıza değiliz, tepemizde uçan tombul martılar var, kayalıklara dikkatli bakarsan yengeçleri de görürsün!.. (Serçeler öter.) Duyuyor musun, Sedat, serçeler biz de buradayız diyorlar!..

Sedat: Onlar kremalı bisküvilerin peşindeler, son bisküvilerimizin!.. Çadıra gidip uyusam mı acaba? Balık oltaya takılınca beni uyandırırsınız, ha?

Duygu: Uyuyacağına benim bisikletimi tamir et, bir işe yara! Ön tekerime diken batmış, zincirde de bir sorun var, altıncı vitese geçmiyor, o yüzden hep geride kalıyorum ya!..

Sedat: Az kalan enerjimi idareli kullanmalıyım, Duygu!.. (Cırcır böcekleri öter.) Bunlar susmazlarsa çadırda uyku yok demektir bizlere!.. Şu çalılıklara bir taş atayım, sesler oradan geliyor! (Çalılıkların içine düşen taş hışırtılar çıkarır. Cırcır böcekleri susar.)

Orhan: Durun, oltaya bir şey takıldı sanırım!

Duygu: Ah, Tanrım, nihayet!

Sedat: (Gergin) Oltayı çek, Orhan, oltayı çek!

Necla: (Gergin) Aman, hızlı çekme, balık oltadan kurtuluverir yoksa!..

Orhan: Telâşlanmayın, panik yapmayın, ipi yavaşça sarıyorum; ağırlığına bakılırsa, bu bir sardalye ya da istavrit falan değil bence, irice bir mercan balığı olabilir…

Sedat: Şanslıysak büyükçe bir somon!.. Kızartması harika olur… eti yağlıdır, o yağlar ateşte öyle cızır cızır eder ki… Üff, ağzım sulandı…

Orhan: O kadar şanslı olamayız, sevgili Sedat, çünkü somon balıkları Karadeniz’de ve Sakarya ırmağında yaşarlar!..

Sedat: Birkaç saniye hayal kurmaktan hiçbir zarar gelmez, belki somonun teki yolunu şaşırıp buralara gelmiştir!..

Duygu: (Hayal kırıklığı içinde) Ayy, olamaz ya!

Necla: Sadece plastik bir şişeymiş!..

Sedat: Bu iş böyle olmayacak, Orhan! Buralara en yakın bir medeniyet yerine gidip oradan yiyecek bir şeyler getireyim.

Orhan: Doğada yön bulmasını bilmezsin sen, arka taraf ormanlık, bir de seninle uğraşmayalım!

Sedat: Hiç de sandığın gibi değil! Yön meselelerini en az senin kadar iyi bilirim!

Orhan: Hadi canım sen de!

Sedat: Saati yere paralel tutup, saatin yelkovanını Güneşe çeviriyoruz; yelkovan ve on iki arasındaki açıortayı güneyi gösteriyor! İşte bu kadar basit!..

Orhan: Saatin yelkovanını değil akrebini güneşe çevireceksin şaşkın adam!.. Bu kadar basitmiş!..

Sedat: Bir de sopa yöntemi vardı! Bir metre boyunda bir sopa alıp toprağa dik saplıyoruz, sopanın yere düşen gölgesinin uç noktasına…

Orhan: Bırak sopayı şimdi, bu ip şişenin kulpuna fena dolanmış!..

Sedat: Ver şunu çıkarayım. Bir şöyle bir öyle bir de böyle yaptık mı bu düğüm açılır. Al işte oltan, ne işe yarıyorsa!.. Açlığımın hıncını bu lânet plastik şişeden çıkarayım bari!..

Duygu: Ayy, ayağıyla şişeyi patlatacak! Kulağını tıka Necla! (Şişe patlar.)

Sedat: Oh, biraz rahatladım.

Necla: Bu da nedir böyle? (Tırnağıyla tıklatınca cam sesi gelir.) Plastik şişenin içinde yeşil renkli küçük bir cam şişe var!

Duygu: İçinde de sanki rulo yapılmış bir kağıt duruyor.

Necla: Kapağı çok sıkı kapalı, içine bir damla su geçmemiş! Sedat, şu kapağı açar mısın? Ama rica ederim ayağını değil elini kullan! Biliyorsun maymunlar bile ellerini kullanıyorlar!..

Sedat: (Esrarlı bir ses tonuyla) Hey, arkadaşlar, düşündüm de, İzmirli hemşerimiz Homeros’tan geleceğe yazılmış bir mesaj vardır belki de içinde! Homeros’un bilinmeyen epik bir şiiri ya da İlyada destanı gibi bir şey…

Orhan: Homeros zamanında plastik şişe yoktu!

Sedat: Ne zaman hayal kursam hemen beni bozarsın!..

Necla: Gevezeliği bırakın da açın şu şişeyi!..

Sedat: Tamam, tamam, açtım. (Şişeyi koklar.)